Korkularla sanal ortamda yüzleşme: Psikolojik tedavide VR ve yapay zeka dönemi - Son Dakika
Son Dakika Logo
Son Dakika Uygulamayı yükle! YÜKLE

Korkularla sanal ortamda yüzleşme: Psikolojik tedavide VR ve yapay zeka dönemi

Google algoritmasına bırakmayın, okuyacağınız haberi siz seçin! Tıkla ve ekle

Korku ve fobilerin tedavisinde sanal gerçeklik gözlükleriyle yeni bir dönem başladı. Klinik Psikolog Esma Burhan, yapay zeka yardımıyla kelebek fobisi olan bir danışanı için dev kelebeklerin bulunduğu bir ortam oluşturduklarını belirterek, "Ben bile görünce irkilmiştim" dedi. Türkiye'de henüz yaygınlaşmayan yöntemle uçak, böcek ve yükseklik korkusu gibi fobiler kontrollü simülasyonlarla ele alınıyor.

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte sanal gerçeklik (VR) gözlükleri, psikolojik tedavilerde yeni imkanlar sunmaya başladı. Korku, kaygı ve fobilerin tedavisinde kullanılan bu yöntem sayesinde danışanlar, klinik ortamından ayrılmadan korkularıyla yüzleşebiliyor. Klinik Psikolog Esma Burhan, yapay zeka destekli sistemlerle kişiye özel korku senaryoları oluşturabildiklerini belirterek kelebek fobisi yaşayan bir danışanı için hazırlanan simülasyonu anlattı. Burhan, dev kelebeklerin yer aldığı görüntüleri gördüğünde kendisinin bile irkildiğini söyledi.

KORKULARLA YÜZLEŞMEK ARTIK DAHA KOLAY

Geleneksel psikoterapi yöntemlerinde fobilerin tedavisi için danışanların korktukları nesne veya ortamlarla kontrollü biçimde karşılaşması gerekiyor. Örneğin köpek korkusu yaşayan bir danışanın gerçek bir köpekle karşılaşması, hastane fobisi bulunan bir kişinin ise hastane ortamına gitmesi gerekebiliyor. Ancak zaman kısıtlılığı, ulaşım sorunları ve bazı korku unsurlarının terapi odasına getirilememesi süreci zorlaştırabiliyor.

Sanal gerçeklik gözlükleri ise bu zorlukları azaltmayı hedefliyor. Özel yazılımlar aracılığıyla oluşturulan gerçekçi ortamlar sayesinde danışanlar, terapist gözetiminde korktukları durumları deneyimleyebiliyor.

"MARUZ BIRAKMA OLMADAN TEDAVİ MÜMKÜN OLMUYOR"

Terapilerinde PsyTechVR programını kullandığını belirten Klinik Psikolog Esma Burhan, yöntemin temelinde kontrollü maruz bırakma uygulamasının bulunduğunu söyledi.

Burhan, tedavi sürecini şu sözlerle anlattı:

"Maruz bırakma olmadan tedavi mümkün olmuyor. Danışanın şunu görmesi gerekiyor: 'Ben buna maruz kaldım, köpekle karşı karşıya kaldım ama bana bir şey olmadı. Demek ki korktuğum kadar önemli değilmiş.' Bu anlamlandırmayı yapabilmesi için onu o duruma maruz bırakmaya çalışıyoruz."

PANİK YAŞANIRSA TERAPİST MÜDAHALE EDEBİLİYOR

Sanal gerçeklik uygulamalarında özellikle böcek ve yükseklik korkusu bulunan danışanların yoğun stres yaşayabildiğini ifade eden Burhan, sistemin kontrolünün tamamen terapistte olduğunu vurguladı.

Danışanın korkusuyla yüzleşirken güvende olduğunu fark etmesinin amaçlandığını belirten Burhan, yoğun panik yaşanması durumunda simülasyonu anında durdurabildiklerini söyledi.

Burhan, "Eğer danışan işin içinden çıkamayacak derecede bir panik atak yaşıyorsa, programın kontrolü bende olduğu için süreci anında durdurabiliyorum. Sistemin içinde nefes egzersizleri, rahatlama teknikleri ve sahil kenarında yürüyüş gibi doğa simülasyonları var. Doğayı görmek insana çok iyi geldiği ve stres yönetiminde birebir olduğu için danışanları hemen o ortamlara yönlendiriyoruz." dedi.

MİDE BULANTISINA KARŞI ÖZEL AYAR

VR gözlüklerinin bazı kişilerde mide bulantısına neden olabildiğini de anlatan Burhan, kullanılan yazılımda bu sorunu azaltmaya yönelik iki kademeli bir ayar bulunduğunu belirtti.

Danışanların fiziksel rahatsızlık hissettiklerinde gözlüğü çıkarmak isteyebildiğini söyleyen Burhan, söz konusu ayarın seansların yarıda kalmasını önlemeye yardımcı olduğunu ifade etti.

DEV KELEBEKLERİ GÖRÜNCE PSİKOLOG BİLE İRKİLDİ

Sanal gerçeklik sisteminin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise yapay zeka desteğiyle kişiye özel korku senaryoları oluşturulabilmesi. Programda hazır bulunmayan fobiler için danışanın korkusuna uygun yeni ortamlar hazırlanabiliyor.

Kelebeklerden korkan bir danışanı için oluşturulan simülasyonu anlatan Burhan, yaşadığı deneyimi şu sözlerle paylaştı:

"Kelebeklerden ciddi şekilde korkan bir danışanım vardı ancak programın hazır içeriğinde kelebek fobisi yoktu. Yapay zeka bölmesine durumu tarif ettik ve sistem bize gerçeğe çok yakın, dev gibi kelebeklerin olduğu bir ortam oluşturdu. Ben bile görünce irkilmiştim ama gerçekten çok gerçekçiydi. Bu sayede danışanımızda hangi fobi varsa yapay zekayla oluşturup maruz bırakabiliyoruz."

UÇAK KORKUSUNA BEŞ AŞAMALI SİMÜLASYON

Sanal gerçeklik teknolojisinin uçak korkusu yaşayan danışanlar için de kullanılabildiğini belirten Burhan, sistemin uçuş deneyimini aşamalı biçimde canlandırdığını anlattı.

Simülasyonda valiz hazırlama sürecinden havalimanına gidişe, güvenlik kontrolünden uçağa binişe ve inişe kadar pek çok aşama bulunuyor.

Burhan, "Çok güzel bir uçak simülasyonu yapmışlar. Süreci evden, valiz hazırlamadan başlatıyor. Havalimanına gidiyorsunuz, güvenlik kontrollerinden geçiyorsunuz, uçağa biniyorsunuz ve iniş anına kadar her şeyi yaşıyorsunuz. Normalde saatler sürecek bu deneyimi program sayesinde 5 aşamada yenmeye çalışıyoruz. Her zaman yüzde yüz yenilir diye bir kural olmasa da çok güzel başarılar elde ediyoruz." ifadelerini kullandı.

VR uygulamalarının, gerçek uçuş deneyimine kıyasla zaman ve maliyet açısından avantaj sağlayabildiğini de dile getirdi.

TRAVMA TEDAVİLERİNDE DE KULLANILIYOR

Sanal gerçeklik destekli uygulamaların yalnızca fobilerle sınırlı olmadığını söyleyen Burhan, travma sonrası stres bozukluğu ve doğal afet travmalarıyla ilgili çalışmalarda da bu teknolojiden yararlanılabildiğini belirtti.

Sistemde rahatlama ve stres yönetimi amacıyla doğa yürüyüşü gibi simülasyonların da bulunduğunu anlatan Burhan, farklı psikolojik ihtiyaçlara yönelik uygulamalar yapılabildiğini ifade etti.

"TÜRKİYE'DE HENÜZ ÇOK BAŞINDAYIZ"

Sanal gerçeklik destekli terapilerin Avrupa ve ABD'de daha erişilebilir olduğunu belirten Burhan, Türkiye'de ise teknolojinin henüz yaygınlaşmadığını söyledi.

Kullandığı programın Türkiye'deki kullanıcı sayısına ilişkin bilgi de veren Burhan, şunları kaydetti:

"Türkiye'de şu an çok çok başındayız. Programla anlaşma yaparken sorduğumda Türkiye'de sadece 3 uzmanla çalıştıklarını söylemişlerdi. Elbette farklı programları kullanan başka uzmanlar da vardır ama yaygınlığı çok az. Bu teknolojinin biraz daha bilinmesi, inanılması ve Türkiye'de klinik başarısının kanıtlanması gerekiyor."

Burhan'ın açıklamaları, sanal gerçeklik ve yapay zeka destekli uygulamaların psikolojik tedavilerde kullanım alanlarının genişlediğini, ancak Türkiye'de yaygınlaşması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu ortaya koydu.

Sizin düşünceleriniz neler ?

1000

    SonDakika.com'da yer alan yorumlar, kullanıcıların kişisel görüşlerini yansıtır ve sondakika.com'un editöryal politikası ile örtüşmeyebilir. Yorumların hukuki sorumluluğu tamamen yazarlarına aittir.