Savaşta bir ilk! İran'dan müttefikleri Rusya ve Çin'e tarihi rest

ABD-İsrail ile İran arasında süren savaşın gölgesinde Tahran yönetiminden dikkat çeken bir diplomatik uyarı geldi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Rusya ve Çin başta olmak üzere ülkelerin savaş karşısındaki tutumlarının, Tahran’ın gelecekteki dış politikasını ve ikili ilişkilerini doğrudan etkileyeceğini söyledi. Bekayi, “Ülkelerin pozisyonlarını izliyoruz ve yaklaşımları kesinlikle bizim politikamız üzerinde karşılıklı bir etki yaratacak” diyerek, savaşta sessiz kalmanın bedelsiz olmayacağı mesajını verdi.

“KAYITSIZLIK HERKES İÇİN SONUÇ DOĞURUR”

İran Dışişleri Sözcüsü’nün en dikkat çeken çıkışı ise, “Bu savaşa kayıtsız kalmanın herkes için sonuçları olur” sözleri oldu. Bu açıklama, Tahran’ın yalnızca Batı’ya değil, kendisine yakın gördüğü başkentlere de dolaylı baskı uyguladığını gösterdi. İran yönetimi, savaşın başından bu yana uluslararası aktörlerin tavrını yalnızca diplomatik açıklamalar üzerinden değil, sahadaki ve siyasi düzlemdeki somut destek üzerinden de değerlendireceğinin sinyalini veriyor.

TAHRAN’IN GÖZÜ MOSKOVA VE PEKİN’DE

Bekayi’nin açıklamaları, Rusya ve Çin’in savaşın ilk günlerinden beri ABD-İsrail saldırılarına yönelik eleştirel tavır almasına rağmen, İran’ın bu desteği yeterli görmeyebileceği yorumlarını beraberinde getirdi. Moskova, saldırıları “önceden planlanmış ve kışkırtılmamış silahlı saldırı” olarak nitelendirirken, Pekin de ABD ve İsrail’in askeri operasyonlarını “kabul edilemez” buldu ve saldırıların derhal durdurulmasını istedi.

İran cephesi açısından sorun, bu desteğin söylem düzeyinde kalıp kalmayacağı. Tahran, özellikle savaşın ikinci ayına girilirken, Rusya ve Çin’den daha görünür diplomatik ağırlık, daha sert uluslararası baskı ve daha somut siyasi destek bekliyor. Bekayi’nin sözleri, bu beklentinin artık açık bir uyarı seviyesine çıktığını ortaya koydu. Bu, İran’ın savaş sonrası dönemde dost-düşman çizgisini daha sert çizebileceğine işaret eden bir mesaj olarak okunuyor.

RUSYA İLE YAKINLIK DERİNLEŞİRKEN YENİ HESAPLAR GÜNDEMDE

Rusya ile İran arasındaki askeri ve stratejik yakınlık son dönemde daha da dikkat çekici hale geldi. Batılı ve Avrupalı yetkililere dayandırılan haberlerde, Moskova’nın İran’a gelişmiş insansız hava araçları sağlamaya hazırlandığı ve iki ülke arasındaki savunma koordinasyonunun arttığı öne sürüldü. Bu tablo, Moskova’nın Tahran’a sadece diplomatik değil, sahaya etki edebilecek düzeyde destek verebileceği değerlendirmelerini güçlendirdi. Ancak İran’ın son açıklaması, mevcut desteğin bile Tahran açısından yeterince net ya da güçlü bulunmadığını düşündürüyor.

ÇİN’E DE NET UYARI

Çin, savaşın başında saldırıları eleştirip diplomasi çağrısı yaptı ve bölgesel gerilimin daha da büyümemesi gerektiğini vurguladı. Ancak İran’ın son açıklaması, Pekin’in ekonomik ve diplomatik ağırlığını daha belirgin biçimde kullanması yönünde beklenti oluştuğunu gösteriyor. Özellikle enerji, ticaret ve uluslararası diplomasi başlıklarında önemli ağırlığı bulunan Çin’in, yalnızca açıklama yapmakla yetinmesi durumunda Tahran’ın bunu not edeceği anlaşılıyor.

SAVAŞ DERİNLEŞİRKEN DİPLOMASİ CEPHESİ DE SERTLEŞİYOR

İran’ın bu çıkışı, savaş alanındaki gerilimle diplomasi masasındaki baskının eşzamanlı yükseldiğini gösteriyor. AP’nin son derlemelerine göre çatışmalar bölgeye yayılmış durumda; enerji hatları, Körfez güvenliği ve ateşkes girişimleri aynı anda gündemde kalırken, Tahran da uluslararası aktörlerin hangi tarafta durduğunu daha dikkatle izliyor. Bu nedenle Bekayi’nin açıklaması sadece anlık bir tepki değil, savaş sonrası ittifakların nasıl şekilleneceğine dair erken bir uyarı olarak görülüyor.

TAHRAN’DAN SATIR ARASI: TARAFSIZLIK DÖNEMİ BİTTİ

İran’ın verdiği mesajın özü şu: Tahran artık ülkelerin ne söylediğine değil, ne yaptığına bakacak. Rusya ve Çin’in bugüne kadarki söylemleri İran lehine görünse de, Tahran bundan sonraki süreçte daha net, daha görünür ve daha maliyetli destek arayışına girebilir. Bekayi’nin sözleri, İran’ın savaş sonrasında dış ilişkilerini yeniden sıralayabileceğini, kayıtsız ya da mesafeli duran ülkelerle hesaplaşma tonuna girebileceğini gösteriyor. Bu da savaşın yalnızca cephede değil, diplomasi kulislerinde de yeni bir safhaya geçtiğine işaret ediyor.

ABD-İSRAİL'İN İRAN SALDIRILARI

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı. İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi. ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.