Şırnak'ın Gezu Pekmezi: Doğanın Nadir Mucizesi

Şırnak'ta bu yıl bol yağışlı geçen kış mevsimi, dağlardaki meşe ağaçlarında yıllar sonra benzersiz bir "gezu" (kudret helvası) bolluğuna yol açtı. Bölge halkı tarafından dağlardan binbir emekle toplanan bu şifalı salgı, Şırnaklı kadınların asırlık geleneksel yöntemleriyle hazırlanan Gezu Pekmezi'ne dönüştürülüyor. Türkiye'nin diğer bölgelerinde alışık olunan pekmez türlerinden zahmetli üretim süreci ve nadir bulunmasıyla ayrılan bu kültürel miras, kadınların yoğun mesaisinin ardından kış sofralarında yerini almaya hazırlanıyor.

MEŞE DALLARINDAN GELEN DOĞAL ŞİFA

Meşe ağaçları ve bazı çalı türlerinin üzerinde doğanın özel iklim koşulları sonucu oluşan bu tatlı salgı, Kur'an-ı Kerim'de de adı geçen kutsal bir yiyecek olarak biliniyor. Türkiye'nin farklı bölgelerinde üzüm, dut, keçiboynuzu ve kozalaktan pekmez üretilirken; Şırnak'a özgü Gezu Pekmezi, nadir bulunması ve yüksek işçilik gerektirmesiyle diğerlerinden ayrılıyor.

Bölge halkı tarafından dağlardan büyük bir özenle kesilen meşe dalları, önce kuruması için birkaç gün güneşte bekletiliyor. Kuruyan dallar temiz çadırların üzerine serilerek tek tek silkeleniyor ve üzerindeki gezu dökülüyor. Elde edilen ürün, yaprak ve odun parçalarından arındırılmak üzere ince eleklerden geçiriliyor. Eleğin altına düşen temiz kısım doğrudan tüketilebilirken, tortulu kısım ise pekmez yapımı için ayrılıyor.

ODUN ATEŞİNDE 5 SAATLİK ZAHMETLİ MESAİ

Gezu Pekmezi'nin yapılışı geleneksel adımlarla şu şekilde ilerliyor:

• Özün suya geçmesi: Elekte kalan tortulu kısım büyük leğenlere alınarak üzerine su ekleniyor ve bir gece bekletiliyor. Bu sayede gezu özünün tamamı suya aktarılıyor.

• Yeniden süzme: Ertesi gün karışım tekrar süzülerek pürüzsüz bir şifalı su elde ediliyor.

• Kazanlarda kaynatma: Elde edilen şifalı su, geleneksel üretimde büyük kazanlarda odun ateşinde saatlerce kaynatılıyor. Kaynama esnasında yüzeyde biriken siyah köpükler sürekli temizleniyor.

• Kıvam ve renk dönüşümü: Yaklaşık 5 saat süren yoğun kaynatma işleminin ardından koyulaşan ve berrak bir kırmızı renge bürünen pekmez ocaktan indiriliyor.

Soğumasının ardından cam kavanozlara doldurulan şifa kaynağı pekmez, kış boyu tüketilmek üzere saklanıyor. 

Bu yıl yaşanan gezu bolluğu üreticilerin yüzünü güldürürken, Şırnaklı kadınların el emeğiyle hazırlanan bu kültürel miras hem aile ekonomisine katkı sağlıyor hem de yeniden sofralardaki yerini alıyor.