ABD ara seçimleri neden önemli? Yedi temel soru

ABD ara seçimlerine sadece birkaç gün kaldı ve seçmenler, Donald Trump’ın başkanlık döneminin geri kalanını büyük ölçüde etkileyebilecek bir oylama yapacak.

ARA SEÇİMLER NEDİR?

3 Kasım’da Amerikalılar, Temsilciler Meclisi ve Senato olmak üzere iki bölümden oluşan Kongre’nin üyelerini seçecek.

Seçimler iki yılda bir yapılıyor ve başkanın dört yıllık görev süresinin ortasında gerçekleştiğinde ara seçimler olarak adlandırılıyor.

Kongre’nin en önemli görevlerinden biri, ülke çapında geçerli olan federal yasaları yapmak.

Ara seçimlerin sonucu, Kongre’yi hangi siyasi partinin kontrol edeceğini (Trump’ın Cumhuriyetçileri mi yoksa muhalefetteki Demokratlar mı) ve başkanın planlarını ne kadar kolay uygulayabileceğini belirleyecek.

Sonuçlar ayrıca ABD’deki insanların başkanın şu ana kadarki performansından ne kadar memnun olduklarının bir ölçüsü olarak da görülüyor.

KİMLER SEÇİLİYOR?

Kongre’nin alt kanadı olan Temsilciler Meclisi’nin 435 üyesinin tamamı seçimle belirleniyor. Üyeler iki yıllık sabit bir dönem için görev yapıyor. Temsilciler Meclisi’nde genellikle yasa tasarıları sunulup tartışılıyor.

Üst meclis olan Senato’daki 100 sandalyenin 35'i için de seçim yapılacak. Senatörler altı yıllık dönemler halinde görev yapıyor. Diğer görevlerinin yanı sıra Temsilciler Meclisi’nden gelen yasa tasarılarını onaylıyor veya engelliyorlar.

Aynı gün ABD’nin büyük bir bölümünde seçmenler eyalet valilerini de seçecek. Kaliforniya, Florida, Georgia ve Michigan’daki valilik seçimleri en yakından takip edilen seçimler arasında olacak.

BAŞLICA SORUNLAR NELER?

ABD ekonomisi, yakıt, gıda, konut ve sağlık hizmetlerinde fiyat artışlarıyla mücadele eden birçok seçmen için önemli bir konu.

Enflasyon, kısmen ABD ve İsrail’in şubat ayında İran’la başlattığı savaş nedeniyle, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) hedeflediği seviyenin üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Demokratlar, Trump’ın diğer ülkelere karşı gümrük tarifeleri programının Amerikalılar için de fiyatları yükselttiğini savunuyor.

Göçmenlik de bir diğer önemli konu. Cumhuriyetçiler, Trump’ın 2024 seçim kampanyasında verdiği önemli bir sözü yerine getirerek sınır güvenliğini güçlendirdiğini ve yasa dışı göçmenliğe karşı geniş çaplı ve çoğu zaman tartışmalı bir mücadele başlattığını söylüyor.

Son haftalarda yapay zekaya ilişkin endişeler giderek daha acil bir hal aldı. Her iki partiden de üst düzey politikacılar, yapay zekanın düzenlenmesi gerektiği konusunda hemfikir ve bu konuda Trump’ın aksine bir duruş sergiledi. Trump ise teknolojinin gelişimini kontrol altına alacak yasalar fikrini reddetmişti.

ORTADA NE GİBİ RİSKLER VAR?

Kongre, başkanlık ve yargı ile birlikte hükümetin üç kolundan biri. Yasaların şekillenmesinde Kongre’nin kontrolü büyük önem taşıyor.

Hem Temsilciler Meclisi hem de Senato şu anda Cumhuriyetçi Parti’nin kontrolünde, ancak çoğunlukları oldukça az. Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi’nde, kontrolü elde tutmak için gereken asgari sayı olan 218 sandalyeye sahip. Ayrıca onlarla birlikte oy kullanan bir bağımsız üye de var.

Senato’da 53 sandalyeleri var. Üst meclisin el değiştirmesi ancak Demokratların 51 sandalye kazanması durumunda gerçekleşecek. Her iki tarafın da 50 sandalye alması durumunda ise kontrol, şu anda Cumhuriyetçi olan başkan yardımcısının oy eşitliği durumunda kullanacağı belirleyici oy sayesinde Cumhuriyetçilerde kalacak.

Muhalefetteki Demokratlar en az bir meclisin kontrolünü yeniden ele geçirirse, kendi yasalarını meclis gündemine getirme gücüne sahip olacak.

KİM KAZANABİLİR?

Seçmenler geçmişte genellikle başkanın partisini “cezalandırma” ve ona karşı oy verme eğiliminde oldu.

Son anketler, başkanın düşük bir onay oranına sahip olduğunu gösteriyor. Anket sitesi Silver Bulletin’e göre, ikinci başkanlık dönemine yüzde 50'nin biraz üzerinde bir onay oranıyla başlayan başkanın bu oranı ekim ayı başında yaklaşık yüzde 37'ye geriledi. Halkın yüzde 61'i onu onaylamıyor.

Ancak her iki meclisteki tüm koltuklar rekabetçi değil. Bazıları Cumhuriyetçiler veya Demokratlar için güvenli birer kazanım.

BBC’nin ABD’deki ortağı CBS News, Iowa ve New Hampshire gibi eyaletlerde izlenmesi gereken 10 Senato yarışını, Arizona ve Ohio gibi eyaletlerde de 42 Temsilciler Meclisi yarışını belirledi.

Bu yılki oylama, Temsilciler Meclisi’ndeki seçim bölgelerinin nasıl belirleneceği konusunda iki parti arasında yaşanan çekişme nedeniyle daha da tahmin edilemez durumda.

Cumhuriyetçiler bazı eyaletlerde daha avantajlı seçim haritaları oluşturarak üstünlük sağlamaya çalıştı, Demokratlar da aynı yolu izledi.

TRUMP İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Demokratlar Temsilciler Meclisi’ni veya Senato’yu kazanırsa Trump’ın Kongre’den herhangi bir yasa geçirmesi zorlaşacak. Dolayısıyla iç politikadaki planları sekteye uğrayabilir.

Ancak Trump, partisinin geniş kesiminden bağımsız olarak da güç kullanmanın yollarını buldu.

Demokratların her iki meclisi de kontrol altına alması, Trump başkanlığının çeşitli yönlerini soruşturmak için komiteleri kullanabilecekleri anlamına da geliyor. Yolsuzluk iddiaları, yeni Beyaz Saray balo salonu ve göçmenleri yakalayıp sınır dışı eden Göç ve Gümrük Kurumu’nun (ICE) taktikleri incelemeye alınabilir.

Demokrat Parti içinde Trump’ı görevden alma konusunda da bir tartışma var. Bu, Kongre’de siyasi, yani cezai olmayan bir yargılamanın temelini oluşturacak suçlamaların getirilmesi anlamına geliyor.

Cumhuriyetçi Parti Kongre’nin kontrolünü elinde tutmaya devam ederse Trump, görev süresinin geri kalanında planlarını uygulamayı sürdürebilecek.

2028 SEÇİMLERİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Başkanın adı ara seçimlerde oy pusulasında yer almıyor. Ancak Trump, Cumhuriyetçileri şimdiye kadarki icraatını onaylamak amacıyla ona oy vererek, adı oy pusulasında geçiyormuş gibi davranmaya çağırdı.

Sonuçlar ne olursa olsun, yorumcuların bu sonuçları kullanarak seçmenlerin Trump liderliğinde ülkenin gidişatı hakkındaki düşüncelerini tartışması bekleniyor.

Trump üçüncü kez başkanlık için aday olamaz. Ara seçimlerden sonra, 2028'de Cumhuriyetçi başkan adayı olarak kimin halefi olabileceği ve Demokratlar adına kimin rakip olabileceği konusunda spekülasyonlar başlayabilir.