Abdal müziğinin son temsilcileri 50-55 yaşında, gelenek için destek istendi

Haber: Seyfi ÇELİKKAYA

(YOZGAT) - Orta Anadolu'da köy ve sokak düğünlerinin vazgeçilmez unsurlarından olan Abdal müziği, ekonomik koşullar ve kuşaklar arasındaki kültürel aktarımın zayıflaması nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yozgat, Kırşehir ve Kırıkkale başta olmak üzere bölgede yaşayan Abdal müziğinin son temsilcileri, gençlerin geçim kaygısıyla farklı mesleklere yöneldiğini, geleneği sürdürecek yeni müzisyenlerin yetişmediğini belirterek kültürün yaşatılması için destek istedi.

Kırşehir Belediyesi Abdallar Topluluğu, Yozgat Belediyesi Büyük Sinema Salonu'nda düzenlenen programda konser ve gösteriler gerçekleştirdi. Kırşehir'in UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na müzik alanında dahil olmasında önemli rol oynayan topluluk, seslendirdiği eserlerle izleyicilerden ilgi gördü.

Yıllarca Yozgat, Kırşehir ve Kırıkkale'de düğünlerde, sünnet törenlerinde ve çeşitli özel günlerde davul, zurna, keman, saz, cümbüş ve darbuka çalarak geçimlerini sağlayan Abdal müzisyenler, kentleşme ve değişen yaşam koşullarının yanı sıra ekonomik nedenlerle mesleğin genç kuşaklar tarafından tercih edilmediğini anlattı.

"EN KÜÇÜĞÜMÜZ 50-55 YAŞLARINDA"

Kırşehir Belediyesi Abdallar Topluluğu'nda görev yapan Hüseyin Ateş; Neşet Ertaş, Muharrem Ertaş, Hacı Taşan, Aşık Sait ve Çekiç Ali gibi ustalardan etkilenerek yetiştiklerini söyledi.

Abdal müziğinin nota eğitiminden çok, aile içinde ve usta-çırak ilişkisiyle öğrenildiğini belirten Ateş, geleneğin geleceği konusunda endişeli olduklarını ifade etti.

Ateş, "Abdal geleneğinde nota yoktur. Kendi enstrümanlarımızı çaldığımız, babadan anadan gördüğümüz sanatın üzerinden gidiyoruz. Notadan da daha güzel, kulağa hoş gelen, sevgi ve saygı çerçevesinde istenilen yerde insanları eğlendiren bir müzik yapıyoruz. Düğünlerini çalıyoruz, muhabbet ve sohbet bizim işimiz. Yalnız şunu söyleyeyim; bizler son nesil olduğumuz için en küçüğümüz şu anda 50-55 yaşlarında. Beş sene sonra belki bizler de kalmayacağız" dedi.

Çocuklarının farklı mesleklere yöneldiğini ve büyük bölümünün başka kentlere göç ettiğini anlatan Ateş, şunarı söyledi:

"Evlatlarımız şimdi sanat okuma, sanayicilik peşinde. Memleketlerini terk etmiş, İzmir, İstanbul gibi yerlerde yaşayan ve kültürünü kaybeden çocuklarımız oldu. Daha önceleri ilkokula başlamadan evlerimizde enstrüman asılıydı. Biz onları alır, sazı, davulu kendi kendimize çalardık. Abdal geleneğini bu zamana kadar böyle yaşattık. Bundan sonraki neslimiz gerçekten de bitti. 'Ben de bu işi yapayım' diyen evlat yok. Ben düğüne gidiyorum, evladım 'Sen neyin sahibi oldun da ben neyin sahibi olayım' diyor. Gençler iş yerlerinde, hastanelerde ve okullarda kendi eğitimini aldıkları meslekleri sürdürmeye çalışıyor."

"ELİMİZ ENSTRÜMANDAN BAŞKA İŞ GÖRMEDİ"

Yaklaşık 30-35 yıl farklı şehirlerde çalıştıklarını belirten Ateş, Kırşehir Belediye Başkanı Selahattin Ekicioğlu tarafından kurulan Abdallar Topluluğu'nun 7-8 yıldır Türkiye'nin farklı bölgelerinde konser ve programlar düzenleyerek geleneği yaşatmaya çalıştığını söyledi.

Kendi kuşaklarının yaşamını müzik üzerinden kurduğunu ifade eden Ateş, bu kültürün yalnızca enstrümanlardan ibaret olmadığını, kuşaklar arasında aktarılan sohbet ve yaşam biçimini de kapsadığını belirtti.

Ateş, "Benim elim kürek tutmaz, görmedi. Atalarımız da görmedi. Bizim elimiz herhangi bir inşaat işi görmedi. Bizim elimiz sadece saz, keman, davul, zurna gördü. Dilimiz muhabbet gördü. Beynimiz, gözlerimiz büyüklerimizle sohbet gördü. O sohbetleri de arkadan gelen kişilerimiz olmadığı için aktaramıyoruz. Toplumda Abdal kültürü bitme noktasına geldi. Bu kültürün bitmemesi için destek, destek, destek" ifadelerini kullandı.

"ÇOCUĞUM DAVULU, ZURNAYI GÖRDÜĞÜ ZAMAN NEFRET EDİYOR"

Topluluk üyelerinden Dilaver Başaran da yeni kuşakların Abdal müziğine ilgi göstermediğini belirterek, geçmişte çocukların küçük yaşlardan itibaren evlerinde gördükleri enstrümanlarla müziğe yöneldiğini anlattı.

Başaran, "Evimizde mutlaka sazımız, kemanımız, davulumuz, zurnamız olurdu. Çocuklar 3-5 yaşına geldiğinde bunları görür, heveslenir, eline alıp çalardı. Neşet Ertaş da böyle yetişti, Muharrem Ertaş da Çekiç Ali de. Enstrümanları görerek bu geleneği sürdürdüler. Şimdi benim çocuğum davulu, zurnayı, sazı gördüğü zaman nefret ediyor. Çünkü ben ona bir şey bırakamamışım. O çocuk davul zurnayı eline alır mı?" dedi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde 15-16 müzisyene çalışma imkanı sağlandığını, Kırşehir Belediyesi'nin de yaklaşık 16-17 kişiyi topluluk bünyesinde istihdam ettiğini belirten Başaran, bu desteklerin kendileri için önemli olduğunu söyledi.

Başaran, "Bizler 50-55 yaşlarındayız, son temsilcileriz. Kültür Bakanlığı 15-16 kişiyi bünyesine aldı. Bunlar bu sayede geçimini sağladı. Belediye Başkanımız Selahattin Ekicioğlu da bizden 16-17 kişiyi bünyesine aldı. Bize bir ekmek verdi. Bu enstrümanlarla şehir şehir, yöre yöre gitmemizi, program yapmamızı sağlıyor. Bizler kaldık. Başkanımıza teşekkür ediyorum" diye konuştu.

"ÇOCUK OKULA GİDİNCE EĞİTİM MASRAFI VAR"

Toplulukta yer alan Neşet Ertaş'ın yeğeni İrfan Ertaş da, "Önceden insanlarda geçim zorluğu yokmuş. Rahmetli Neşet, 'size de yol görünür artık' diyor ya, salonlara çıkınca bizim işler de biraz hafifledi, yok denecek kadar az. İnsanlar geçimini sağlayamıyor. Çocuk nasıl yapsın? Çocuk soruyor, '3 ay çalışıp da 12 ay besler mi?' Beslemez. Allah razı olsun devletimizden. Öncelikle 16 kişi Kültür Bakanlığı'na alındı. 100 kişi de 16 kişi kendini kurtarmış sayılmaz. Toplumun diğer her tarafı ziyan oldu. Çocuklar okula gidiyor. Çocuk okula gidince harçlığı var bunun, eğitimi var, eğitim parası var. Bunlara yetişemiyor. Onun için çocuklar da bu işi yapmıyor. 'Çalışalım baba' diyor" diye konuştu.