ABD ve İran Arasında Ateşkes Devam Ediyor

Hem ABD hem de İran, 8 Nisan'da ilan edilen ateşkesin ardından duran savaşa geri dönmeyi tercih etmediklerini belli ettiler.

Her iki taraf da, aralarında süren çatışmalara rağmen, Pakistan, Katar ve diğerlerinin arabuluculuğuyla yürütülen görüşmelerin sona ermesine izin vermedi.

ABD'nin güçlü deniz ve hava kuvvetleri hala İran'ı vurabilecek mesafede.

İran yönetiminin güçlerini alarmda tuttuğu ve ateşkesi ABD ve İsrail'in verdiği zararı onarmak ve yeniden organize olmak için kullandığı varsayılabilir.

Körfez ve çevresindeki gerilimin, her iki taraf için de yanlış hesap ve yanlış algı riskini yükselttiği açık.

ABD, yakınlarda ve büyük hasar verebilecek kapasitede olduklarını gösterip Tahran'a taviz vermesi için baskı yapmaya çalışıyor.

İranlılar ise ABD'ye direnme kararlılıklarının azalmadığını ve gerekirse Amerikan üslerine ve Arap Körfezi genelindeki altyapı tesislerine saldırabileceklerini hatırlatıyor.

ABD ve İran arasında daha geniş kapsamlı anlaşmaya giden uzun ve belki de ulaşılamaz yoldaki ilk hedefler, ateşkesin devamı ve daha çok görüşme yapmayı öngören bir "mutabakat zaptı" üzerinde anlaşmaya varılması.

Ancak buna ulaşmak zorlaşıyor.

İranlılar, ciddi müzakereler için ön koşul gibi görünen Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için, belki de yaptırımların kaldırılması veya dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması şeklinde bir bedel talep edecekler.

Eskiden hayati ve işlek bir su yolu olan boğazdan sadece birkaç gemi geçebiliyor. İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in saldırısının ardından boğazı kapatmıştı.

Suudi Arabistan, Kızıldeniz limanlarına bir miktar petrolü boru hattıyla taşıyor ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Hürmüz Boğazı'nın ötesinde, Umman Körfezi'ne bakan küçük kıyı şeridindeki terminallere bir boru hattı döşedi.

Ancak dünyanın geri kalanı, petrol ve doğalgaz tedarikinin yanı sıra diğer hayati ihracat ürünlerinin de yaklaşık % 20'sini kaybetti.

Boğazın kapalı kalması, dünya ekonomisinin büyük bir kısmı için felaket anlamına geliyor. ABD artık Körfez petrolüne bağımlı değil ama Amerika'daki benzin fiyatları hala küresel petrol piyasası tarafından belirleniyor.

Donald Trump zor durumda. Kolay bir zafer varsayarak savaşa girme hatasının sonuçlarıyla boğuşuyor.

ABD Başkanı ve yakın müttefiki İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'ın saldırılarına direnme ve atlatma kabiliyetini ölümcül bir şekilde hafife aldılar.

Trump'ın kolay bir çıkış yolu yok ve İran yönetimi de bunu böyle tutmak istiyor.

Boğazın yeniden açılması gerekiyor. İran'a karşı savaş ABD'de hiç popüler değil ve yeniden tırmandırılması daha da fazla Amerikalıyı savaşa karşı çıkmaya yöneltecek.

Trump'ın sorunu, İran'ın boğazı yeniden açmak için isteyeceği tavizlere Cumhuriyetçi Parti'deki şahinler ve kendisinin bir zafer gösterisi yapma arzusu karşı çıkacak.

ABD Başkanı, İran'la yaptığı herhangi bir anlaşmanın, hatta müzakereleri sürdürmek adına bir uzlaşma da olsa bununla 2015'te Barack Obama döneminde yapılan nükleer anlaşma arasında olumsuz bir karşılaştırma yapılmasına son derece alerjik. Trump anlaşmayı kınamış ve Beyaz Saray'daki ilk döneminde ülkesini uzlaşmadan çekmişti.

İran'ın liderleri, haklı olarak yönetimlerinin varlığı için savaştıklarına inanıyor.

ABD'nin İsrail ile birlikte veya İsrailsiz yapacağı saldırının onları bu anlamda yerinden oynatmayacağı oldukça açık.

Körfez'in zengin Arap petrol ülkeleri uzun vadeli ekonomik hasar aldılar ve daha fazlasını istemiyorlar.

İş modelleri ve ülkelerinin uzun vadeli kalkınması, Körfez'in küresel ekonomi için istikrarlı bir merkez ve yabancı yatırımlar için güvenli bir yer olmasına bağlı.

Savaş ağır bir darbe vurdu ve istikrar havasını yeniden sağlamak yıllar alacak.

Katar, Pakistan ile birlikte görüşmeleri yeniden başlatma yönündeki diplomatik girişimde tam bir arabulucu ortak.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan, İran'a farklı açılardan tepki verdi.

BAE, İsrail ile stratejik ilişkilerini güçlendirdi ve İsrail, BAE'ye Demir Kubbe füze savunma sistemini ve sistemi çalıştıracak İsrail askerlerini konuşlandırdı.

Suudilerin de İran'a saldırdığı ortaya çıktı ve ve İran'ın saldırılarına misilleme olarak yaptıklarını söylediler. Ancak önemli olan, üst düzey Suudi kaynaklarının Tahran'a ABD-İsrail koalisyonunun bir parçası olarak değil, bağımsız hareket ettiklerini açıkça belirttiklerini söylemeleri.

Donald Trump ve Benjamin Netanyahu İran'la savaşa girdiklerinde, her iki lider de ülkelerinin önemli hava gücünün Tahran'daki yönetimi devirmek için yeterli olacağını söylemişti.

Yanıldılar.

Savaş, yaptırımlar ve izolasyonun getirdiği ağır sınavlara rağmen neredeyse yarım yüzyıldır ayakta kalan bir rejimin doğasını yanlış anladılar.

Şimdi ABD ve İsrail bunun sonuçlarıyla yaşıyor ve dünyanın geri kalanı da.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.