Türkiye'nin Askeri ve İç Güvenlik Harcamaları Yükseliyor

Kamu Harcamalarını İzleme Platformu, kamu kaynaklarında; sosyal korumaya, güvenliğe, adalete, çocuğa, gençliğe, engellilere ne kadar pay ayrıldığına yönelik harcamaları inceledi.

Kamu Harcamaları İzleme Kılavuzu'nda dikkat çeken maddeler;

· OECD verilerine göre 2012 yılında OECD ülkelerinin sosyal koruma harcamalarının GSYH'ya oranı ortalama % 28.1'dir. Türkiye'nin sosyal koruma harcamasının GSYH'ya oranı ise sadece % 13,41.
· Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Türkiye'deki kişi başına sağlık harcamasında artış gözlenmesine rağmen Türkiye hala en sondaki 7. ülke konumunda.
· SIPRI verilerine göre, 2011 yılında Türkiye dünyada en yüksek askeri harcama yapan 14. ülke iken 2012 yılında 9. ülke oldu.
· Genel sağlık sigortası kapsamında tahakkuk eden prim 7 milyon 300 milyon civarında iken bunun ancak 350 milyon TL'si tahsil edilebildi.
· Avrupa Konseyi Etkin Yargı Komisyonu'nun 2012 verilerine göre, üye ülkelerin kişi başına mahkeme ve savcılık harcamaları 52,16 avro iken Türkiye'ninki 15, 9 avro. Bir hakime düşen dosya sayısı Avrupa ülkelerinde 200 iken Türkiye'de 780'dir. Ortalama net yıllık hakim maaşı 25.000 avro civarında iken Türkiye'de 16.000 avro.
· İç güvenlik harcamaları artıyor. En hızlı artış İçişleri Bakanlığı personel harcamalarında görülüyor. Gizli hizmet giderleri çok hızlı artış gösteren diğer harcama kalemi.
· Çocuğa Yönelik Harcamalar çok düşük ve 2011'den sonrası şeffaf değil.
· Gençlerin güçlendirilmesine yönelik harcamaların GSYH'ya oranı 2010 yılında % 0,30; 2013 yılında % 0,49 olarak hesaplandı. Dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olan Türkiye ekonomisi gelişirken, gençlerin güçlendirilmesine yönelik yapılan kamu harcamaları artışı bunun gerisinde kaldı.

Sosyal Koruma Harcamaları, Sağlık Harcamaları, Askeri Harcamalar, İç Güvenlik Harcamaları, İç Güvenlik Harcamaları, Adalet Harcamaları, Çocuğa Yönelik Harcamalar, Gençlerin Güçlendirilmesine Yönelik Harcamalar'a yönelik ayrıntıları aşağıda maddeler halinde bulabilirsiniz.

Not: İnfografiklerin elektronik kopyalarına www.kahip.org adresinden ulaşılabilmektedir.

Sosyal Koruma Harcamaları:

· Türkiye'de sosyal yardım, sosyal hizmetler, sosyal güvenlik ve sağlık alanını kapsayan sosyal koruma harcamaları 2006-2008 döneminde % 11,5 civarında, 2009-2012 döneminde % 13'ün üzerinde gerçekleşti. Oran 2013 yılında ise % 14,06 oldu.

· En son yayınlanmış OECD verilerine göre, OECD ülkelerinin sosyal koruma harcamalarının 2012 yılında GSYH'ya oranı ortalama % 28.1'dir. 2012 yılında Türkiye'nin sosyal koruma harcamasının GSYH'ya oranı ise % 13,41 ile kısıtlıdır.

· Sosyal koruma harcamaları içinde yoksullar için yapılan harcamaların GSYH'ya oranı 2013 yılı için % 1,11 ile sınırlı kaldı. Yoksullara yönelik sağlık harcamaları da eklendiğinde oran % 1.67'ye çıktı.

Sağlık Harcamaları:

· Kamu sağlık harcamalarının GSYH'ya oranı bir tek 2009 yılında % 5'in üzerine çıktı. 2013 yılında oran % 4.68 olarak gerçekleşti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Türkiye kişi başına sağlık harcaması artış göstermesine rağmen hala en sondaki 7. ülke konumunda.

· 2013 yılında sağlık harcamalarının içinden sadece % 14,58'i koruyucu (ve idari) hizmetlere, % 85,24'ü ise ilaç ve tedavi hizmetlerine gitmektedir. Koruyucu hizmetlerden başlayarak sağlık harcamalarının payı artırılmalıdır.

· Genel sağlık sigortası kapsamında tahakkuk eden prim 7 milyar 300 milyon civarında iken bunun ancak 350 milyon TL'si tahsil edilebildi. Sağlık sistemi dışında kalan vatandaş olması sağlık hakkının kullanılamadığı anlamına gelmektedir.

Askeri Harcamalar:

· 2013 yılı için, SIPRI yöntemi ile hesaplanan Türkiye'nin askeri harcamalarının GSYH'ya oranı % 2,33'tür. Yine SIPRI verilerine göre, 2011 yılında Türkiye dünyada en yüksek askeri harcama yapan 14. ülke iken 2012 yılında 9. ülke olmuştur.

· Askeri kurumların personel harcamaları ve bu personelin ihtiyaçlarına yönelik mal ve hizmet alımları bir arada düşünüldüğünde harcamaların % 75'ini oluşturmaktadır. Modernizasyona yönelik mal ve hizmet alımı ve sermaye harcamaları ise toplamın % 25'ini oluşturmaktadır.

İç Güvenlik Harcamaları:

· Türkiye'de 2006 yılındaki iç güvenlik harcamasının GSYH'ya oranı da 0,88 iken 2013 yılında 1,36 olarak gerçekleşmiştir. En hızlı artış İçişleri Bakanlığı personel harcamalarında görülmektedir. Gizli hizmet giderleri çok hızlı artış gösteren diğer harcama kalemidir. Emniyet Genel Müdürlüğü ve MİT'in harcamaları içinde personel harcamaları hızla artmaktadır.

Adalet Harcamaları:

· Adalet harcamalarının GSYH'ya oranı 2008 yılında % 0,35 iken 2013 yılında % 0,55'e yükselmiştir. 2016 yılına kadar % 0,49'a düşürülmesi planlanmaktadır.

· Avrupa Konseyi Etkin Yargı Komisyonu'nun 2012 verilerine göre, üye ülkelerin kişi başına mahkeme ve savcılık harcamaları 52,16 avro iken Türkiye'ninki 15, 9 avro; adli yardım harcaması 7,7 avro iken Türkiye'ninki 1,10 avrodur. Bir hakime düşen dosya sayısı Avrupa ülkelerinde 200 iken Türkiye'de 780'dir. Ortalama net yıllık hakim maaşı 25.000 avro civarında iken Türkiye'de 16.000 avrodur.

Çocuğa Yönelik Harcamalar:

· Nüfusun % 31'i çocuk olduğu halde sağlık, sosyal hizmetler, sosyal yardım ve adalet hizmetleri çerçevesinde, 2010 yılında çocuklar için eğitim dışı harcamaların GSYH oranı % 1,33 iken 2011'de bu oranın % 1,11 ile sınırlı kaldığını hesaplıyoruz. Eğitim harcamaları eklendiğinde 2010'da GSYH oranı % 3,59, 2011'de ise azalarak % 3,43 olmaktadır.

· 2011 yılından sonra üç önemli kurum olan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, SGK ve Sağlık Bakanlığı (ve bağlı kurumlarının) verileri ayrı olarak yayınlanmamaktadır.

Gençlerin Güçlendirilmesine Yönelik Harcamalar:

· Gençlerin güçlendirilmesine yönelik harcamaların GSYH'ya oranı 2010 yılında % 0,30; 2013 yılında % 0,49 olarak hesaplanmıştır. Dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olan Türkiye ekonomisi gelişirken, gençlerin güçlendirilmesine yönelik yapılan kamu harcamaları artışının bunun gerisinde kaldığını, bir başka deyişle gençlerin bu büyümeden yeterince pay alamadıklarını göstermektedir.