"Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırması (2) - Son Dakika

"Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırması (2)

13.07.2020 11:53

İstanbul Sanayi Odası'nın hazırladığı "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2019 Araştırması"nda Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ) ilk sırada yer alırken, Ford ikinci, Toyota üçüncü oldu.

İstanbul Sanayi Odası'nın hazırladığı " Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2019 Araştırması"nda Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ) ilk sırada yer alırken, Ford ikinci, Toyota üçüncü oldu.

"Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2019 Araştırması"nın sonuçları İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından açıklandı.

Araştırmanın zirvesinde 87 milyar 949 milyon lira üretimden satışla yine TÜPRAŞ yer aldı. Ford 37 milyar 71 milyon lirayla ikinciliğini, Toyota 25 milyar 851 milyon lirayla üçüncülüğünü korudu. Oyak Renault da 24 milyar 635 milyon lira üretimden satışla dördüncü oldu. Böylece ilk dört şirket, 2019 yılında bir önceki senenin sıralamasına göre değişmedi.

İSO 500 araştırmasına bu yıl ilk kez katılan Star Rafineri 20 milyar 831 milyon liralık üretimden satışla listeye beşinci sıradan girdi.

Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu, 2018'de 878 milyar lira olan üretimden satışlarını 2019'da yüzde 16,4 artırarak 1 trilyon liranın üzerine çıkardı. 2019 yılındaki artış, 2017'deki yüzde 33,2 ve 2018'deki yüzde 34,5'lik oranlar ile kıyaslandığında, son üç yılın en düşük artışı olarak dikkat çekti, büyüme performansı yavaşladı.

İSO 500'ün ihracatı da yüzde 2,4 artışla 73,5 milyar dolar oldu. Listede 30 yıl önce ihracat yapan firma sayısı 409 iken, son yıllarda bu rakam 450'ler bandını aştı ve 2019'da 463'e çıktı. İSO 500'ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 42 oldu.

Faaliyet karı 2,8 puan geriledi

Araştırmaya göre sıralamanın ilk 50'sini oluşturan kuruluşların toplam üretimden satışlar içinden aldığı pay, yüzde 50'ler mertebesini korudu. Temel göstergelere göre, 2019'da İSO 500'ün faaliyet karı oranı 2,8 puan gerileyerek yüzde 10,9'dan yüzde 8,1'e indi. Toplam faaliyet karı büyüklüğü ise 2018'de 108 milyar TL iken, 2019'da yüzde 14,6 azalarak 92 milyar TL'ye düştü.

Geçen yıl iç talebin daralması ve dış talep koşullarının zorlaşması nedeniyle sanayi kuruluşları, maliyet artışlarını satış fiyatlarına yeterince yansıtamadı, fiyatlarda indirime gitti. Bu nedenle faaliyet karında da önemli bir gerileme ortaya çıktı.

Ölçülmeye başlandığı 2013'ten beri sürekli artış gösteren FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kar) büyüklüğü, ilk kez yüzde 8,1 düşüşle 140 milyar TL'den 129 milyar TL'ye geriledi.

Finansman giderleri yüzde 33,4 düştü

İSO 500'ün diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karları 154 milyar TL iken, gider ve zararları 117 milyar TL oldu. Böylece 37 milyar TL'lik üretim faaliyeti dışı net gelir elde edildi. Finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 96 milyar liradan 64 milyar liraya inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı da yüzde 88,9'dan yüzde 69,3'e geriledi.

Sanayi kuruluşları 2018 yılında elde ettikleri karın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırmışken, 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısı daha azaldı.

Borçlanma ile öz kaynakların dağılımını yansıtan kaynak yapısında, İSO 500'de 2015 yılıyla birlikte ilk kez yüzde 60'ların üstüne çıkan toplam borçların payı, takip eden yıllarda da artış eğilimini sürdürmüştü. 2019'da da bir önceki seneye göre 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4'e çıktı. Mali borçlar ise yüzde 23,7 artış göstererek 406 milyar liraya yükseldi.

Mali borçlardaki artış hızı, geçen yıla göre yavaşlasa da reel olarak büyüme eğilimini sürdürdü. Ancak mali borçlardaki sevindirici gelişme, vade yapısındaki iyileşme oldu. 2017'de yüzde 41,9, 2018'de yüzde 45,3 olan kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payı, 2019'da yüzde 41,4'e indi. Uzun vadeli mali borçların payı da yüzde 58,6'ya çıktı. Bu durum, geçen yıl gerçekleştirilen borç yapılandırmaları ile birçok kısa vadeli mali borcun uzun vadeli hale getirildiğini gösterdi.

Devreden KDV yükü yüzde 1,9 arttı

İSO 500'ün devreden KDV yükü, uzun yıllardır sürdürdüğü yüksek oranlı artışların ardından bu yıl sınırlı bir artış gösterdi. Devreden KDV yükü, bir önceki yıla göre yüzde 1,9 artışla 10,8 milyar TL oldu. Duran varlıkların toplam aktifler içindeki payı 2015'te yüzde 46,3'e yükseldikten sonra gerilemeye başlamış ve 2018'de yüzde 38,8'e kadar inmişti. Duran varlıkların payı 2019'da küçük bir oranda artarak yüzde 39,1'e yükseldi.

İSO 500'de kar eden kuruluş sayısı 381'den 411'e yükseldi. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar elde eden kuruluş sayısı 2019 yılında 5 adet azalarak 483 olarak gerçekleşti.

Katma değerde yüksek teknoloji yoğunluklu payı yükselişte

Teknoloji yoğunluklarına göre yaratılan katma değer dağılımında, 2019'da yaratılan katma değer itibarıyla en yüksek payı yüzde 40 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayiler aldı. Orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise 5,4 puan azalarak yüzde 29,6 oldu. Orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı yüzde 22,2'den yüzde 23,5'e yükseldi.

Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı yüzde 5,3'ten yüzde 6,9'a ulaştı.

Ar-Ge harcaması yapan kuruluş sayısı, 276'dan 262'ye geriledi. Ar-Ge harcamaları ise önemli bir artış yaşadı. 2019 yılında İSO 500'ün Ar-Ge harcamaları yüzde 150'nin üzerinde artarak 3,8 milyar liradan 9,7 milyar liraya çıktı.

İSO 500'ün istihdamı 2019'da yaklaşık yüzde 1 arttı. Ödenen maaş ve ücretlerdeki artış da yüzde 20,5 olarak gerçekleşti. Bu da İSO 500'ün istihdama katkı yapmaya devam ettiğini gösterdi. İSO 500'de yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı, 2019'da değişmeyerek 117 olarak gerçekleşti. Halka açık kuruluş sayısı 67'den 66'ya düştü.

En büyük 100 sanayi kuruluşu

20192018KuruluşlarÜretimden satışlar (Net) (TL)
11TÜPRAŞ-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.87.949.306.283
22 Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.37.070.563.066
33 Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş.25.850.659.907
44Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş.24.635.365.339
5-Star Rafineri A.Ş.20.831.490.442
66Arçelik A.Ş.18.618.318.252
75TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.17.214.311.459
87 İskenderun Demir ve Çelik A.Ş.16.391.885.570
9---
108 Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.14.146.073.159
1115 Aselsan Elektronik San. ve Tic. A.Ş.12.591.587.725
1210 Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.10.903.560.018
1311 Çolakoğlu Metalurji A.Ş.10.338.694.378
1412Mercedes-Benz Türk A.Ş.9.943.691.164
15---
169 İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş.9.803.127.248
1713PETKİM Petrokimya Holding A.Ş.9.233.405.399
1822TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.8.677.894.242
1933EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü8.515.825.488
2017BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş.8.359.211.422
2114 Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.7.834.471.752
2218Aygaz A.Ş.7.096.871.977
2321Vestel Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş.6.973.646.070
2420 Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş.6.821.596.719
2525 Unilever San. ve Tic. T.A.Ş.6.450.827.343
2623KARDEMİR Karabük Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş.5.947.670.908
2719 Borçelik Çelik San. Tic. A.Ş.5.833.302.956
2824Er-Bakır Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş.5.590.822.991
2926 Sarkuysan Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş.5.280.678.279
3045 Yıldız Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.5.240.529.005
3128 Bosch San. ve Tic. A.Ş.5.235.877.230
3229 Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş.5.142.855.672
3337 Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş.5.064.201.391
3439Enerjisa Enerji Üretim A.Ş.4.788.222.730
3532 Assan Alüminyum San. ve Tic. A.Ş.4.735.845.003
3627Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü4.599.424.093
3742Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı4.440.145.122
38- Eti Bakır A.Ş.4.403.956.126
3947 Hayat Kimya Sanayi A.Ş.4.218.086.172
4031 Milangaz LPG Dağıtım Tic. ve San. A.Ş.4.183.924.272
4130 Kroman Çelik Sanayii A.Ş.4.011.288.457
4235 Yücel Boru ve Profil Endüstrisi A.Ş.3.965.914.426
4365 Nadir Metal Rafineri San. ve Tic. A.Ş.3.883.238.111
4446 Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.3.828.375.148
4550Coca-Cola İçecek A.Ş.3.790.697.383
4641AKSA Akrilik Kimya Sanayii A.Ş.3.722.101.899
4734Baştuğ Metalurji Sanayi A.Ş.3.707.832.143
4853Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu3.651.639.428
4944 Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş.3.544.617.111
5040Philsa Philip Morris Sabancı Sigara ve Tütüncülük San. ve Tic. A.Ş.3.426.968.235
5161BMC Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.3.396.379.700
5270 Toros Tarım San. ve Tic. A.Ş.3.386.939.367
5351 İpragaz A.Ş.3.360.533.727
5456 BRİSA Bridgestone Sabancı Lastik San. ve Tic. A.Ş.3.355.657.610
5536 İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.3.307.473.850
5648 Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.3.294.932.820
5758SÜTAŞ Süt Ürünleri A.Ş.3.241.113.611
5859 Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.3.235.759.055
5938 Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.3.152.360.314
6069 MAN Türkiye A.Ş.3.118.994.638
6143 Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş.3.000.674.477
6255MMK Metalurji San. Tic. ve Liman İşletmeciliği A.Ş.2.953.852.140
6360İçdaş Elektrik Enerjisi Üretim ve Yatırım A.Ş.2.952.193.096
6484Kazan Soda Elektrik Üretim A.Ş.2.923.368.100
6562ASAŞ Alüminyum San. ve Tic. A.Ş.2.908.037.114
6686 Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş.2.894.895.278
6771 Soda Sanayii A.Ş.2.790.339.777
6877 Sasa Polyester Sanayi A.Ş.2.758.588.277
6967 Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş.2.707.591.115
70122 Trakya Cam Sanayii A.Ş.2.683.580.577
7154 Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.2.667.090.370
7264 Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.2.655.120.810
7372Tosyalı Toyo Çelik A.Ş.2.636.427.236
7481 Tatmetal Çelik San. ve Tic. A.Ş.2.573.533.611
7582JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş.2.539.723.345
7657 Modern Karton San. ve Tic. A.Ş.2.534.389.060
7785ROKETSAN Roket San. ve Tic. A.Ş.2.527.326.947
7891 Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü2.513.343.408
7973 Bosch Termoteknik Isıtma ve Klima San. Tic. A.Ş.2.495.028.779
8052 Borusan Mannesmann Boru San. ve Tic. A.Ş.2.488.733.974
8188Atakaş Çelik San. ve Tic. A.Ş.2.483.990.268
8280 Gülsan Sentetik Dokuma San. ve Tic. A.Ş.2.454.739.502
8374Posco Assan TST Çelik Sanayi A.Ş.2.424.295.327
84---
85102 Anadolu Cam Sanayii A.Ş.2.340.298.608
86100 Kipaş Mensucat İşletmeleri A.Ş.2.329.540.170
8792 Bunge Gıda San. ve Tic. A.Ş.2.308.164.629
8890Atlas Enerji Üretim A.Ş.2.283.175.406
8976 Namet Gıda San. ve Tic. A.Ş.2.258.116.827
90133 Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (M.K.E.K.) Genel Müdürlüğü2.219.654.630
9193Abalıoğlu Yem-Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş.2.186.330.736
9249 Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş.2.182.370.896
93---
94115 Tusaş Motor Sanayii A.Ş.2.174.890.126
9598 Petlas Lastik San. ve Tic. A.Ş.2.172.402.158
9696 Sanko Tekstil İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş.2.146.184.392
9797 Abdi İbrahim İlaç San. ve Tic. A.Ş.2.141.053.054
9887 Goodyear Lastikleri T.A.Ş.2.101.064.225
9999 Autoliv Cankor Otomotiv Emniyet Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.2.098.945.656
100-BEYPİ Beypazarı Tarımsal Üretim Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.2.077.503.219

(sürecek)

- Kaynak: AA

Son Dakika Ekonomi 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu' araştırması (2) - Son Dakika Ekonomi

YORUMLAR

Son Dakika

Aleyna Tilki'nin yıllar önce İstiklal Caddesi'nde türkü söylediği video ortaya çıktı Bakan Albayrak'tan istihdam müjdesi: Hazine ve Maliye Bakanlığı'na 5 bin personel alınacak Son Dakika: Yüz yüze eğitimde üçüncü aşamanın detayları belli oldu 15 yıldır komada olan prens, ilk kez elini oynattı Bursa'da "damsız" girme kavgası cinayetle bitti Eşinden ayrılan şahıs bunalım geçirdi, sokağı birbirine kattı Tekstil işçisi kahvehane tuvaletinde bileğini keserek intihar etti Erdoğan'ın S-400 açıklamasının hemen ardından ABD'nin vize işlemlerini askıya alması dikkat çekti