16 maddelik Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM'de: Birine saldırı hepsine saldırı sayılacak

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın maddeleri, Meclis’e sunulan kanun teklifiyle belli oldu. Anlaşma; ortak savunma taahhüdünün yanı sıra istihbarat paylaşımı, lojistik destek, ortak tatbikat ve savunma sanayiinde ortak üretim gibi alanları kapsıyor.

DURAN: STRATEJİK İŞ BİRLİĞİNİN KURUMSALLAŞMASI YOLUNDA ÖNEMLİ AŞAMA

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda kanun teklifinin TBMM’ye sunulmasını değerlendirdi. 

Duran, “Bölgenin meselelerinde bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini esas alan Mekke Ortak Savunma Anlaşması” ifadesini kullanarak, teklifin Meclis’e sunulmasının “üç kardeş ülke arasındaki stratejik iş birliğinin kurumsallaşması yolunda önemli bir aşama” olduğunu belirtti.

Anlaşmanın kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi ve savunma alanındaki ortak kabiliyetleri artırmayı amaçladığını vurgulayan Duran, onay sürecinin hayırlı olmasını diledi ve emeği geçen partilere ve milletvekillerine teşekkür etti.

“BİRİNE SALDIRI, HEPSİNE SALDIRI SAYILACAK”

Anlaşmanın 2'nci maddesine göre, taraflardan birine yönelik “dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm ‘Taraflara’ yönelik bir saldırı olarak kabul edilir.” Askeri saldırganlık da bu kapsamda değerlendirilecek. BM Şartı’nın 51'inci maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayanan madde uyarınca, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkanlar dahil mevcut tüm karşılıklı yardım olanaklarıyla derhal destek verilecek.

YENİ ÜYELERE “ÇEKİRDEK TARAFLAR” ONAYI

Anlaşmada Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan “Çekirdek Taraflar” olarak tanımlanıyor. Yeni ülkelerin anlaşmaya katılımı ancak çekirdek tarafların oydaşmasıyla mümkün olacak. Anlaşmada değişiklik yapılması için de çekirdek tarafların oybirliği gerekecek.

İŞTE MEKKE ANLAŞMASI’NIN MADDELERİ

Madde 1: Taraflar bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğünü korumak için iş birliği yapacak, bir tehdit durumunda gerekli yöntemlere başvuracak.

Madde 2: Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Saldırıya uğrayan tarafa, askeri imkanlar dahil derhal yardım edilecek.

Madde 3: Savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın iş birliği yapılacak, silahlı kuvvetler arasındaki ilişkiler geliştirilecek.

Madde 4: Uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareler yapılacak, hayati çıkarların korunması için ortak değerlendirmeye dayanan tedbirler alınacak.

Madde 5: Terörle mücadelede, operasyonel düzey de dahil olmak üzere iş birliği güçlendirilecek.

Madde 6: Barışta ve savaşta personel değişimi yapılacak, ortak eğitim ve tatbikatlar düzenlenecek, birlikte çalışabilirlik artırılacak.

Madde 7: Savunma sanayiinde teknoloji ve uzmanlık paylaşılacak. İleri teknoloji alanlarında ortak araştırma-geliştirme ve inovasyon çalışmaları ile ortak üretim yapılacak, uzman insan kaynağı yetiştirilecek.

Madde 8: Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacak. Komite, taraflar arasında dönüşümlü olarak yılda 2 kez toplanacak. Liderler gerektiğinde yılda 1 kez bir araya gelecek. Daimi sekreterya Suudi Arabistan’da bulunacak. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak ve genel sekreterlik 3 yıllık dönemlerle dönüşümlü olarak yürütülecek.

Madde 9: Mutabık kalınan güvenli kanallar üzerinden bilgi ve istihbarat paylaşılacak, bilgi güvenliği sağlanacak.

Madde 10: Barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil lojistik destek verilecek.

Madde 11: Anlaşma, uygulama için hukuki dayanak kabul edilecek ve gerektiğinde ek yasal düzenlemeler önerilecek.

Madde 12: Tarafların daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülükleri saklı kalacak.

Madde 13: Gizlilik dereceli bilgiler üçüncü devletler, şirketler ya da kişilerle paylaşılmayacak. Bu bilgilere “bilmesi gereken” ilkesine göre erişilecek.

Madde 14: Anlaşmanın yorumlanmasından ya da uygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar, istişare ve görüşmelerle dostane şekilde çözülecek.

Madde 15: Anlaşma, çekirdek taraflar arasında istişareyle ve oybirliğiyle değiştirilebilecek.

Madde 16: Anlaşma, son onay belgesinin sekretaryaya teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek ve süresiz olarak yürürlükte kalacak. Taraflar ilk 10 yıl anlaşmadan çekilemeyecek, bu sürenin ardından 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilebilecek. Fesih ya da çekilme, devam eden faaliyet ve projeleri etkilemeyecek, gizlilik yükümlülükleri ise sürecek.

YORUM FARKINDA İNGİLİZCE METİN ESAS ALINACAK

Türkçe, Arapça ve İngilizce olmak üzere 3 asıl nüsha halinde imzalanan anlaşmada, metinler arasında yorum farkı olması durumunda İngilizce metin esas alınacak.

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Kanun teklifi önce TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülecek. Teklif, komisyonda kabul edilmesinin ardından Genel Kurul’un gündemine gelecek.