Antalya Diplomasi Forumu 2024 - Son Dakika
Güncel

Antalya Diplomasi Forumu 2024

Antalya Diplomasi Forumu 2024

Antalya Diplomasi Forumu'nda düzenlenen "Barış için Yeni Gündem: Barışa Doğru Paradigma Değişimi" başlıklı panelde Birleşmiş Milletler (BM) tarafından geçen yıl temmuzda yayımlanan, üye ülkeleri barış için yeniden taahhütte bulunmaya davet eden "Barış İçin Yeni Gündem" başlıklı politika belgesi...

03.03.2024 00:01  Güncelleme: 05:44
Twitter'da Paylaş Facebook'da Paylaş WhatsApp'da Paylaş

Antalya Diplomasi Forumu'nda düzenlenen "Barış için Yeni Gündem: Barışa Doğru Paradigma Değişimi" başlıklı panelde Birleşmiş Milletler (BM) tarafından geçen yıl temmuzda yayımlanan, üye ülkeleri barış için yeniden taahhütte bulunmaya davet eden "Barış İçin Yeni Gündem" başlıklı politika belgesi ele alındı.

Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu 2024'te moderatörlüğünü ABD Barış Enstitüsü Başkanı Lise Grande'nin üstlendiği panele Uganda Dışişleri Bakanı Jeje Odongo, Slovenya Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı Devlet Sekreteri Marko Stucin, BM Lübnan Özel Koordinatörü Joanna Wronecka, Kapsamlı Nükleer Denemelerin Yasaklanması Anlaşması Örgütü (CTBTO) Genel Sekreteri Dr. Robert Floyd ile BM Genel Sekreteri'nin Uluslararası Cenevre Görüşmeleri (UCG) Özel Temsilcisi Ayşe Cihan Sultanoğlu katıldı.

Panelde konuşan Uganda Dışişleri Bakanı Odongo, BM Genel Sekreteri'nin temmuzda tüm dünyada küresel bir barışın oluşturulabilmesi için ne yapılması gerektiğiyle alakalı kendi şahsi görüşlerini paylaştığını belirtti.

"1,4 milyarlık Afrika, BM Güvenlik Konseyinde temsil edilmiyor"

Barış İçin Yeni Gündem belgesindeki temel prensiplerin, özellikle barış ve güvenliği sağlamak açısından BM'nin görev tanımı içinde geçtiğine dikkati çeken Odongo, BM Güvenlik Konseyinin (BMGK) özellikle de karar alma noktasında bazı zorluklarla karşılaştığını anımsattı.

Bakan Odongo, "Kısmen bunun sebebi, buradaki rakipler ve bazı tarihi adaletsizliklerin gerçekleşmiş olması, örnek olarak BMGK'de 240 milyon insan, 2 kişi tarafından temsil ediliyor. 1,4 milyar nüfuslu Afrika ise hiç kimse tarafından temsil edilmiyor. Bu, zaten kendi içerisinde karar alınması gereken bir nokta." ifadelerini kullandı.

Güvenlik sorunlarının devam ettiğini ve süreceğini kaydeden Uganda Dışişleri Bakanı, Afrika kıtasındaki tecrübelerine dayanarak bu tür krizlerle başa çıkmak için öncelikle ulusal yetkililere, bölgesel ve alt bölgesel kurumlara yetki vermek ve uzmanları devreye sokmak gerektiğini söyledi.

Odongo, ihtilaf ve savaşların nihai olarak diyalog ve sebeplerin ortadan kaldırılmasıyla çözüleceğini belirterek, bu tür krizlerle karşı karşıya kalan Afrika kıtası olarak tüm dünyayla deneyimlerini paylaşmaya hazır bulunduklarını ifade etti.

Küresel barışın mümkün bir "ütopya" olduğunu söyleyen Odongo, bunun için insanların bir olmaları, bağ kurarak "ütopya" dedikleri noktaya hareket etmeleri gerektiği görüşünü paylaştı.

"Dünya değişiyor, BM değişmiyor"

Slovenya Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı Devlet Sekreteri Stucin, ADF'nin kendi içinde barışa büyük katkıda bulunan bir süreç olduğunun altını çizdi.

"Birbirimizle, birçok paydaşla bir araya gelmek, birçok farklı konuda konuşmak, dünyanın farklı yerlerinde olup bitenlerden haberdar olmak çok önemli ve aslında tüm dünyada kalıcı barışı sağlamak bundan geçiyor." diyen Stucin, Uganda Dışişleri Bakanı ile BMGK konusunda hemfikir olduğunu dile getirdi.

Stucin, şunları söyledi:

"BM Güvenlik Konseyinde bir reforma ihtiyaç var. Daha önce de söylenmişti bu. Dünya değişiyor ama BM değişmiyor ve son geçen yılda 56 tane ihtilaf sivillerin ölümüne sebep oldu. Bu, aslında son yüzyıldır en yüksek rakam.

Biz, şuna şahit oluyoruz, burada bir paradigma değişimi var ve barışa doğru değil ihtilafa, savaşa doğru bir paradigma değişimi var. Bunu tamamıyla tersine çevirmemiz gerekiyor. BM reformu da aslında yapılması gereken en kilit reformlardan biri."

Bu paradigmanın herkesin kazançlı çıkacağı duruma çevrilmesi gerektiğini belirten Stucin, barış için gerçekten çalışılması, barışı oluşturacak farklı faktörler üzerinde çalışılarak uluslararası toplumun birleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Stucin, Uluslararası Ceza Mahkemesinin yıllık bütçesinin 180 milyon avro olduğuna, bunun Slovenya Tarım Bakanlığının bütçesinin üçte birine tekabül ettiğine dikkati çekerek, "Uluslararası hukuk, insan hakları hukuku, suç hukukunu savunmak istiyorsanız bunun için bir şeyler yapmanız gerekiyor. Şu anki kurumlar yeterli değil kurumlar mevcut ama yeterince kaynağa sahip değiller etkili şekilde harekete geçebilmeleri için." değerlendirmesinde bulundu.

Moderatör Grande'nin, Ukrayna savaşını ve Gazze'deki insanlık trajedisini hatırlatarak, "BM Güvenlik Konseyi, neden işini daha iyi yapamıyor, burada neler oluyor?" sorusuna Stucin, çok taraflılıkla ilgili bir kriz yaşandığı cevabını verdi.

Stucin, BMGK içinde iş yapılmaya çalışıldığını ancak başarısızlıkla sonuçlandığını belirterek, "Şu an karşı karşıya olduğumuz şey, Ukrayna'da olsun, Gazze'de olsun, medeni dünyanın hareket etmemesi, inanılır gibi değil ama hareket etmiyoruz." dedi.

Ana sorunun BM sisteminin reforme edilmemesi olduğuna dikkati çeken Stucin, "Bu sistem yaklaşık 70 yıl öncesinde o dönemki şartlara göre yapıldı. Şimdi farklı durumlar var ve eski bir sistemle, bununla başa çıkmaya çalışıyoruz." ifadelerini kullandı.

"Diplomaside yeni fikirlere ihtiyaç var"

BM Lübnan Özel Koordinatörü Wronecka da her gün BM'nin somut katma değerini sorguladığını ifade etti.

Lübnan özelinde kurumsal reformlar sonrası somut olarak uluslararası toplulukların özellikle parlamento seçimleri esnasında bu ülkeyi nasıl desteklediğini gördüklerini anlatan Wronecka, bölgesel kurum ve kuruluşlarla işbirliğinin çok önemli olduğunun altını çizdi.

Wronecka, Lübnan'ın bu seçimlerde ortaya çıkan parlamentoyla son iki yıldır yoluna devam ettiğine dikkati çekerek, güneyindeki İsrail ile deniz sınırları konusunun ekonomik teşvikle ve kazan-kazan senaryosuyla çözümünün mümkün olduğunu anlattı.

"Diplomaside yeni fikirlere ihtiyacımız var." diyen Wronecka, Lübnan'da inovatif yaklaşımın söz konusu olduğunu dile getirdi.

Wronecka, çatışmaların, savaşların önlenmesi ve güven teşkil edilmesinin küresel barışın mümkün olduğuna inanmakla başlayacağına dikkati çekti.

"Nükleer bombaların kapasitesi aşırı arttı"

Kapsamlı Nükleer Denemelerin Yasaklanması Anlaşması Örgütü (CTBTO) Genel Sekreteri Dr. Floyd da Barış için Yeni Gündem belgesinin ilk maddesinin nükleer silahların eliminasyonundan söz ettiğini belirterek, ABD'nin Hiroşima ve Nagazaki'ye bıraktığı iki bombanın yüz binlerce kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olduğunun altını çizdi.

"Tek başına bu örnek bile nükleer silahların neden yok edilmesi gerektiğini gerekçelendiriyor." diyen Floyd, o bombaların bugün üretilebilecek nükleer silahlara göre gerçekten "minicik" olduğunu söyledi.

Floyd, Hiroşima'daki bombanın 15 bin ton TNT'lik patlamaya eş değer olduğunu, o zamandan beri gerçekleştirilen nükleer testlerin 15 milyon ton TNT'ye eş değer bombaların yapılabileceğini gösterdiğine dikkati çekerek, şu yorumu yaptı:

"Neden kullanılması gerektiğine dair bir gerekçe yok ama neden kullanılmaması gerektiğini bu şekilde görebiliriz. Her ne mantık kullanılırsa kullanılsın, sayılar ortada."

Dinleyicilerin "Gündemde ne eksik?" sorusu üzerine Floyd, "bazı şeyleri eyleme dökmek ve tüm dünyanın buna katılımının sağlanması gerektiği" cevabını verdi.

Floyd, bazı uluslar için barışın kökten gelen, elzem, asli bir gereklilik olduğunu vurgulayarak, barış çabalarının iki katına çıkarılması, her halka uyabilecek bir yapının kurulması gerektiğini ifade etti.

"BM, İkinci Dünya Savaşı'nın külleri üzerine inşa edildi"

BM Genel Sekreteri'nin Uluslararası Cenevre Görüşmeleri (UCG) Özel Temsilcisi Ayşe Cihan Sultanoğlu da 40 yıldır BM'de görev almasına rağmen şu andakinden daha fazla "güçlü bir cepheye" ihtiyaç bulunduğunu düşünmediğini söyledi.

Sultanoğlu, BM'nin İkinci Dünya Savaşı'nın külleri üzerine inşa edildiğini anımsatarak, "Şu anda gözlemlediğimiz şey şu ki maalesef inşa ettiğimiz ve üzerinde çalıştığımız her şeyin çöküşü demek istemiyorum ama bence çok yakındayız. Ben kalkıp da felaket tellallığı yapmak istemem ama Guterres'in de söylediği gibi, 'Bu, gerçekten mükemmel bir fırtınanın başlangıcı.'" ifadelerini kullandı.

Geçen 10 yılda insani yardıma büyük paralar harcandığını ancak 2020'de sadece global askeri harcamaların 2 trilyon dolara eriştiğine dikkati çeken Sultanoğlu, barıştan ziyade savaş kaynaklarının beslendiğini vurguladı.

Sultanoğlu, eski BM Genel Sekreteri Kofi Annan zamanında, 32 yıl önce 1992'de de bir kalkınma gündeminin olduğunu dile getirerek, Berlin Duvarı yıkıldıktan, Sovyetler dağıldıktan sonra Soğuk Savaş'ın bitimiyle çok büyük bir ümit olduğunu ancak şu an tamamen farklı bir dünyadan söz edildiğini söyledi.

Küresel barıştan başka alternatifin olmadığının altını çizen Sultanoğlu, daha fazla güven inşa edecek mekanizmalara ihtiyaç bulunduğunu, sadece BM'nin değil tüm uluslararası sistemin reforme edilmesi gerektiğini savundu.

Ayşe Cihan Sultanoğlu, en azından veto haklarını kullandıkları zaman BMGK üyelerinden daha fazla hesap verilebilirlik istenebileceğini sözlerine ekledi.

Kaynak: AA

Sizin düşünceleriniz neler ?


Advertisement