Türkiye-Almanya Stratejik Diyaloğu 12 Yıl Sonra Yeniden Başlıyor

Türkiye ve Almanya arasında son dönemde gelişen ilişkiler, bugün Berlin'de gerçekleştirilecek Stratejik Diyalog toplantısıyla yeni bir evreye geçiyor. 12 yıl aradan sonra yeniden işletilemeye başlanacak olan Stratejik Diyalog, iki ülkenin başta stratejik konular olmak üzere güvenlik, savunma ve savunma sanayi alanlarına odaklanmasını sağlayacak.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarının verdiği bilgiye göre, Türkiye-Almanya Stratejik Diyalog Mekanizmasının üçüncü toplantısı bugün Berlin'de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul'un başkanlığında gerçekleşecek.

Mekanizma kapsamında oluşturulan dört çalışma grubu da aynı gün toplanacak ve hazırladıkları raporları iki ülke dışişleri bakanına sunacak.

Bu çalışma gruplarının "ikili ilişkiler, Türkiye-AB ilişkileri, güvenlik ve savunma ile bölgesel meseleler" konularını kapsadığı kaydediliyor.

Türkiye ve Almanya, Stratejik Diyalog Mekanizmasını ilişkilere kurumsal bir perspektif ve stratejik bir boyut kazandırmak ile Türkiye'nin AB'ye katılım sürecini desteklemek amacıyla 2013'te oluşturdu.

İkinci ve son toplantısını 2014'te İstanbul'da gerçekleştiren mekanizma, Ankara-Berlin ilişkilerinde yaşanan uzun soluklu gerileme nedeniyle askıya alındı.

Gerilim sonrası diyaloğa dönüş

2016'da yaşanan darbe girişimi sonrasında yaşanan gelişmeler, 2019'da Türkiye'nin kuzey Suriye'ye askeri operasyonu ile 2020-2021 sürecinde Doğu Akdeniz'de yaşanan gerilim Ankara-Berlin arasındaki diyaloğun ciddi oranda zedelenmesine yol açmıştı.

Taraflar bu mekanizmayı yeniden canlandırma kararını Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile geçen sene Ankara'da yaptığı görüşme sırasında aldı.

Almanya, özellikle Rusya'nın Ukrayna'yı işgal girişiminin başladığı 2022 senesinden bu yana Türkiye ile daha yakın bir diyalog izliyor.

Başkan Donald Trump'ın ABD'nin Avrupa'nın güvenliğinden çekilmeye dönük tehditleri Almanya'nın güvenlik ve savunma alanlarında Türkiye ile ortaklığı daha da ilerletme kararını almasına neden oldu.

Almanya, İngiltere ile konsorsiyum ortağı olduğu Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının Türkiye'ye satışına olan itirazını geri çekerek bu yönde önemli bir adım atmış, bu Ankara-Berlin hattında yeni bir başlangıcın somut adımı olarak nitelendirilmişti.

Güvenlik, savunma sanayi üretimine odaklanma

Türk ve Alman diplomatik kaynaklar, Stratejik Diyalog mekanizmasının yeniden canlandırılmasının iki ülke arasındaki ilişkilerin bundan sonraki yöneliminin belirlenmesi ve somut adımlarla desteklenmesi için büyük önem taşıdığına dikkat çekiyorlar.

Kaynaklar, iki ülkenin ikili ilişkilerinin hemen her alanında işleyen istişare mekanizmaları olmasına karşın bunlara daha stratejik bir çerçeve çizmek gerektiğini ifade ediyor.

Özellikle de değişen güvenlik ortamının bunu zorunlu kıldığını kaydeden kaynaklar, Berlin'de bugün başlayacak sürecin bu amaca hizmet edeceğini belirtiyor.

Güvenlik ve savunma konularının ağırlıklı olarak ele alınacağını, savunma sanayinde de üretim potansiyellerinin daha çok kullanılmasına ilişkin arayışların öne çıkacağını kaydeden kaynaklar, bu sene içinde toplanması beklenen Beşinci Savunma Sanayii İş Birliği Toplantısı'nın bu yönde önemli sonuçlar doğurabileceğini kaydettiler.

Almanya, Türk savunma sanayi ile işbirliği konusundaki ilgisini son dönemde daha somut bir şekilde gösteriyor.

Mayıs ayında İstanbul'da düzenlenen SAHA EXPO 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı'na resmi katılım gösteren kurumlardan biri Almanya Federal Savunma Bakanlığı oldu.

Dokuz Alman şirketi de fuarda yer aldı ve savunma sanayi ortaklığının yanı sıra doğrudan tedarik olasılıkları iki ülke resmi ve özel kuruluşları arasında ele alındı.

Fidan ve Wadephul'un da özellikle savunma sanayi alanında ortak projeler konusunda görüş alışverişinde bulunmaları bekleniyor.

Ankara'nın Berlin'den beklentileri neler?

Yeniden canlandırılacak olan Stratejik Diyalog Mekanizmasının Türkiye'nin özellikle AB ile ilişkiler konusunda Almanya'dan beklentilerini bir kez daha aktarması açısından da önemli bir zemin oluşturacağı kaydediliyor.

Ankara'nın beklentileri arasında "gümrük birliğinin güncellenmesi, vize serbestisi diyaloğunun canlanması ve Türkiye'nin AB'nin önderlik ettiği savunma ve güvenlik girişimlerine katılımı" ön sırada yer alıyor.

Diplomatik kaynaklar Fidan'ın görüşmelerde "Türkiye-AB ilişkilerinin kapsamlı, kurumsallaşmış ve çok katmanlı bir iş birliği anlayışı temelinde ilerletilmesi; gümrük birliğinin güncellenmesi için müzakerelerin başlatılması ve vize serbestisi diyaloğunun yeniden canlandırılmasının önemini vurgulayacağını" kaydettiler.

Almanya'nın özellikle gümrük birliğinin güncellenmesine vereceği desteğe dikkat çeken kaynaklar, bu gelişmenin 50 milyar doları aşan ikili ticaretin daha ivmelenmesi açısından da önemli olduğu vurguluyorlar.

Almanya'nın AB Büyükelçisi Thomas Ossowski de geçen hafta İstanbul'da katıldığı bir konferansta, Türkiye ile gümrük birliğinin güncellenmesine olumlu baktıklarını ancak Kıbrıs sorunu başta olmak üzere bazı sorunların aşılması gerektiğini kaydetmişti.

Türkiye ve Almanya, 19 Haziran'da JETCO olarak bilinen Ortak Ekonomik ve Ticaret Komisyonu toplantısı ile Enerji Forumu toplantısını Ankara'da gerçekleştirecek ve koydukları 60 milyar dolar hedefine ulaşmaya çalışacak.

Güvenlik mimarisinde Türkiye'nin yeri

Avrupa kıtasının güvenliğine ilişkin son dönemde yaşanan gelişmeler de Türk-Alman stratejik diyaloğunun bir parçası olacak.

Kaynaklara göre Fidan, "Türkiye'nin stratejik ağırlığını, kabiliyetlerini ve jeopolitik konumunu göz ardı eden bir Avrupa güvenlik stratejisinin eksik kalacağı; Türkiye'nin AB öncülüğündeki güvenlik ve savunma girişimleri, projeleri ve stratejilerine dahil edilmesi gerektiği" mesajını Wadephul'a iletecek.

Almanya'nın son dönemde Avrupa'nın güvenliği konusunda oluşturulacak mimariye Türkiye'nin etkin katılımına ilişkin bir politika geliştirdiği gözleniyor.

Büyükelçi Ossowski, AB'nin yeni güvenlik mimarisine ilişkin çalışmalarını artırdığını kaydederken, jeopolitik etkisini Ortadoğu'dan Kafkaslar'a ve Afrika'ya kadar genişleten Türkiye ile birlikte çalışmanın önemine dikkat çekti.

Ossowski, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip Türkiye ile işbirliğinin kaçınılmaz olduğunu kaydederken, "Amerikan ortaklarımızın Ortadoğu'ya çok fazla odaklandığı, kendimizi ve ortaklarımızı yeniden silahlandırmak için yeni malzeme, yeni ekipman satın almamız gerektiği bir dönemde, Türkiye elbette tercih edilecek bir ortak olmalı" ifadelerini kullandı.

AB, üye ülkelerin savunma sanayi üretimini hızlandırmak ve çeşitlendirmek amacıyla SAFE (Avrupa için Güvenlik Eylemi) adıyla bilinen 250 milyar Euro'luk yeni bir finansman açıklamıştı.

Aday ülkelere de belirli koşullarla açık olan SAFE'e Türkiye'nin yaptığı başvuru Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin itirazı nedeniyle kabul edilmemişti.