Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Şiirini Okuduğu Hafız Şirazi Kimdir?

Türkiye-İran İş Forumu'nda yaptığı konuşmanın ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, hem Farsça hem de Türkçe olarak şair Hafız Şirazi'nin bir şiirini okudu. Okuduğu şiirle başta Ruhani olmak üzere izleyenleri etkiledi. Peki İranlı şair Hafız-i Şirazi kimdir, şiirleri ve sözleri nelerdir?

HAFIZ-I ŞİRAZİ KİMDİR?

İran Edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Hafız Şirazi, Şiraz'da dünyaya geldi. Asıl adı Şemseddin Muhammed olan şair,hayatı üstüne detaylı bir bilgi yoktur. Gençlik dönemi ve nasıl bir eğitim aldığı da bilinmeyen Hafız'ın çağdaşlarının yazdığı yazılardan, İsfahan'dan Şiraz'a göçmüş bir ailenin oğlu olduğu anlaşılmaktadır. Adından, Kuran'ı ezberleyerek "hafız" adını aldığı, yapıtları üzerine yapılan çalışmalardan ise iyi bir medrese eğitimi gördüğü; hadis, fıkıh, kelam ve tasavvuf okuduğu anlaşılmaktadır. Şirazlı bilginlerden Sucai'nin Enisü'l- Nas (Gönül Yoldaşı) adlı eserinde belirttiğine göre; Hafız, İran'ı ele geçiren Timur'la görüşmüştür. Gazan Han döneminde Fars Valisi olan Şah Ebu İshak'la yakınlık kurmuş ve ondan yardım almıştır. Bazı kaynaklarda da Hafız'ın yoksul bir yaşam sürdüğü, kimi devlet büyüklerince de zaman zaman korunduğu belirtilmektedir. Hafız, bu devlet büyüklerine övgü niteliği taşıyan birer gazel göndermekle yetinmiştir.

EDEBİ HAYATI

Edebiyat alanında Hafız, Hafız-ı Şirazi olarak anılır. Yapıtlarından kendinden önceki İran ve Arap şairlerini, yazarlarını çok iyi incelediği anlaşılmaktadır. Hafız'dan önceki İran şiirinde; destan, kaside, rubai ve meHafız, daha yaşadığı dönemde pek çok şairi etkilemiştir. Ölümünden sonraki dönemde ise bütün islam ülkelerinin Hafız'dan etkilendiği görülür. İran ve Osmanlı divan edebiyatında kullanılan Farsça şiir kavramlarının en önemlileri ondan alınmıştır. Osmanlı divan şiirinde, başta Ahmed Paşa, Şeyhi, Fuzuli, Baki, Hayali, Nef'i, Naili, Neşati, Nedim, Nabi, Şeyh Galip olmak üzere pek çok şairimiz, Hafız'dan etkilenmiştir. Mesnevi gibi türler yaygındır. Gazel türü ise yeterince gelişmemiştir.

HAFIZ ŞİRAZİ'NİN EN GÜZEL ŞİİRLERİ

Üzülme

Yusuf-ı güm-geşte bâz âyed be-Ken'ân gam ne-hor

Külbe-i ahzân şeved rûzî gülistân gam ne-hor

Döner yine Kenân'a kaybolan Yûsuf, üzülme

Üzüntüler kulübesi gül bahçesi olur bir gün, üzülme

İyileşir durumun ey gam çeken gönül kaygılanma

Geçer bu çılgınlığın, sakinleşir başın, üzülme

Dönmese de felek bizim arzumuzca iki gün

Bir kararda kalmaz devran her zaman, üzülme

Gelirse ömrün baharı, yine çimenler üstünde

Başına gülden şemsiye çekersin ey bülbül, üzülme

Ümitsiz olma sakın ha, bilmezsin gaybın sırrını

Perde ardında olur gizli oyunlar, üzülme

Ka'be aşkıyla çölde yürüyeceksen eğer

Batsa da ayağına muğîlân dikeni, üzülme

Sevgilinin ayrılığında, rakibin sıkıntısında halimizi

Bilir hep halden hale sokan Allah üzülme

Söküp götürürse de yokluk seli varlık temellerini ey gönül

Kaptanın Nûh ya, korkma tufandan, üzülme

Konak tehlike dolu, hedef çok uzak olsa da

Sonu olmayan bir yol yok, üzülme

Yoksulluk köşesinde, karanlık gecelerin yalnızlığında Hâfız

Oldukça virdin dua ve Kur'ân üzülme.

Gidiyor Gönül Elden

Gidiyor gönül elden yardım edin ey gönül sahipleri Allah aşkına!

Yazık, yazık aman çıkacak gizli dert açığa!

Masaldır, hikayedir on günlük sevgisi feleğin,

İyiliği fırsat bil dostlara ey sevgili.

Karaya oturmuş gemimiz, es ey uygun rüzgar,

Ola ki görürüz yine sevgilinin yüzünü

Gül ve şarap meclisinde gül, tatlı öttü dün gece bülbül:

Getirin sabah şarabını, uyanın ey sarhoşlar.

Ey cömertlik sahibi, selamette oluşun şükrüne

Sor bir gün de halini bu zavallı yoksulun

İki dünya huzuru, şu iki sözde gizli:

Dostlarla iyilik, düşmanlarla geçim

Vermediler bize geçit iyilik mahallesinde

Beğenmiyorsan eğer sen değiştir kaderi

İskender'in aynası Câm-i Cem'dir baksana

Sunar sana Dârâ'nın durumunu mülkünün

Serkeş olma sakın, yakar seni gayretinden mum gibi

Elinde mermer taşını mum gibi eriten sevgili

Sûfî'nin bütün kötülüklerin anasıdır dediği o acı su

Daha hoş, daha tatlı bize kız oğlan kızları öpmeden

Daraldığında elin, iç, eğlen, sarhoş ol

Bu varlık kimyası Kârûn yapar dilenciyi

Ömür katarlar ömrüne insanın Farsça söyleyen güzeller

Bir müjde ver saki neşeli rintlere

Giymedi ya Hâfız kendiliğinden şaraba bulanmış bu hırkayı

Mazur gör bizi ey namus timsali şeyh.

HAFIZ-I ŞİRAZİ'NİN SÖZLERİ

Yağmurun temiz tabiatında yokken aykırılık, bahçede lale biter, kıraç toprakta diken.

Düşman bir kusur bulunca, büyüklerin kalplerini dağlar. Ateş, ufacık şeyle de alevlenir fakat koca koca ağaçları tutuşturmak mümkündür…

Efendi davul sesi ile uyanıyor, bekçinin gecesi nasıl geçti, nereden bilecek.

Güzel bir kadın bir mücevher, İyi bir kadın bir hazinedir.

Ekmek yerine güneş olsa sofrasında, güneş yüzü görmezdi kimse kıyamete dek cihanda