Suriye'de Anlaşma: Türkiye İçin Kritik Adım

Suriye'de merkezi hükümet ve Suriye Demokratik Güçleri, 18 Ocak'ta Ateşkes ve Tam Entegrasyon Anlaşması'nı imzaladı. Anlaşma, Türkiye açısından da önem taşıyor.

SDG'nin Fırat Nehri'nin batısında kontrol ettiği bölgelerden çekilmesi ile Türkiye, Suriye'de 61 yıllık Baas rejiminin sona erdiği 8 Aralık 2024'ten bu yana en önemli hedeflerinden birine ulaşmış oldu.

Ankara bu anlaşmayla Suriye'nin bütünlüğü ve Türkiye'nin güvenliği açısından kritik bir adım atıldığı görüşünde.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Aralık ayında yaptığı birçok açıklamada, SDG'nin uymaması halinde, Suriye yönetiminin güç kullanmaktan başka çaresinin kalmayacağını söylemişti.

Suriye hükümeti ile omurgasını Kürt Halk Savunma Birlikleri'nin (YPG) oluşturduğu SDG arasında uzun süredir devam eden gerilim 6 Ocak'ta Halep ve çevresinde sıcak çatışmaya dönüşmüştü.

Son iki hafta Ankara ve Şam arasındaki temaslar, dışişleri ve savunma bakanlıkları ile Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) aracılığıyla sürdürüldü.

Türkiye bu süreçte ABD ile de yakın temasta kaldı, Bakan Fidan 13 Ocak'ta ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile görüştü.

MİT'in özellikle son 48 saatte yaşanan gelişmeler boyunca Şam'la yakın temas içinde kaldığı, sürecin itidalli ve daha büyük gerilimlere yol açmadan sürdürülmesini amaçladığı aktarılıyor.

'10 Mart mutabakatından ileri'

Ankara'da yapılan değerlendirmeler, 18 Ocak'ta varılan 14 maddelik anlaşmanın, Türkiye için 10 Mart 2025'teki mutabakatın ötesinde kazanımlar getirdiği yönünde.

10 Mart Mutabakatı SDG'nin Suriye ordusuna kurumsal olarak entegre edilmesini öngörüyordu.

18 Ocak'ta varılan anlaşmada ise "bireysel" katılım formülünün getirilmesi; SDG'nin sınır kapıları ile petrol ve gaz sahalarını devredecek olması; Suriyeli olmayan PKK'lıların ülkeden çıkarılacaklarının açıklanması ve IŞİD ile mücadelenin Suriye ordusunca sürdürüleceğinin duyurulması, Türkiye'nin talepleriyle örtüşmesi açısından Ankara'da önemli bulunuyor.

Türkiye, SDG'nin Kobani kentindeki ağır silahlı birliklerini çekmesini de sınıra yakın bölgelerde güvenlik tehdidinin azalması açısından kayda değer buluyor.

Ankara'ya göre anlaşma, hem Suriye'nin bütünlüğü hem de tüm etnik, dini gruplarla mezheplerden toplumların barış içinde bir arada yaşaması için uygun bir zemin hazırlıyor.

Ankara'dan 'sahadaki gerçekler' vurgusu

Dışişleri Bakanlığı'ndan 18 Ocak'ta yapılan açıklamalarda da tüm bu unsurlara dikkat çekildi.

Açıklamada, "[Anlaşmanın] Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliği temelinde ülkede istikrar ve güvenliğin tesisine yönelik çabaları ivedi ve etkili biçimde ilerletmesini diliyoruz" denildi.

Açıklamada ayrıca, "sahadaki gerçekler" ifadesiyle SDG'nin askeri olarak geri adım atmak durumunda kaldığı mesajı verildi:

"Suriye'nin geleceğinin terörden ve tefrikten değil; beraberlik, bütünleşme ve entegrasyondan geçtiğinin, ülkedeki tüm gruplar ve fertler tarafından tam manasıyla anlaşılmış olmasını ümit ediyoruz."

Ankara'da Washington'un SDG ile işbirliğinde yeni bir döneme girdiği şeklinde değerlendirmeler de yapılıyor.

Buna gerekçe olarak, ABD'nin Suriye ordusunun operasyonunu engellememesi ve Büyükelçi Barrack'ın Şam yönetimi ve SDG ile sürekli temasta kalarak anlaşmanın şekillenmesi ve imzalanmasında rol oynaması gösteriliyor.

ABD ile SDG arasında IŞİD'e karşı mücadele amacıyla 2015'te başlayan işbirliği, 2017'den itibaren silah desteğini de kapsıyordu.

Türkiye bu duruma tepki göstermiş, Kürt Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) silahlı kanadı Halk Koruma Birlikleri'ni (YPG) güney sınırında "terör koridoru" oluşturmakla suçlamış ve sonuncusu 2019'da olmak üzere çeşitli sınır ötesi operasyonlar düzenlemişti.

Çeşitli Kürt partileri operasyonların Suriye'nin kuzeyindeki "Kürt halkına ve onun bölge halkları ile var ettiği demokratik kazanımlara yönelik" olduğunu savunmuştu.

Türkiye, Suriye sınırında yaklaşık 100 kilometrelik bir hattı kontrol altına alırken operasyonlara ABD başta olmak üzere Batılı ülkeler tepki göstermişti.

IŞİD'le mücadele yeni dönem

18 Ocak anlaşmasında yer alan iki madde ise Suriye'de IŞİD ile mücadelede yeni bir sürecin başlayacağını, bunun da Türkiye'nin uzun süredir dile getirdiği talepleri karşılaması açısından önemli olduğunu gösteriyor.

Anlaşmaya göre IŞİD'li mahkumların tutulduğu cezaevleri ve ailelerinin barındığı kampların korunmasından sorumlu olan SDG güçleri, Suriye ordusuyla birleşecek.

Bu alanların tüm yasal ve güvenlik sorumluluğu da Suriye hükümetine geçecek.

Suriye'nin doğusundaki cezaevlerinde 10 bine yakın IŞİD'li mahkum bulunuyor, kamplarda ise 50 bine yakın aile üyesinin kalıyor. Bu cezaevlerinin ve kampların güvenliği, IŞİD ile mücadele açısından büyük önem taşıyor.

Türkiye'nin Suriye hükümetine desteği sürecek

Anlaşmanın bir başka maddesi ise IŞİD ile mücadelenin bundan sonra Suriye ordusu tarafından yürütüleceğini kayde geçiriyor:

"Suriye devleti, IŞİD'e karşı terörle mücadeleyi sürdürmeyi, bu çerçevede uluslararası koalisyonun aktif bir üyesi olarak ABD ile ortak koordinasyonu sağlayarak, bölgenin güvenliği ve istikrarını garanti altına almayı taahhüt etmektedir."

Bu madde de Türkiye'nin uzun süredir gündeme getirdiği talepler arasındaydı.

Ankara, ABD'nin bu konuda SDG ile işbirliği yapmasına karşı çıkıyor, Suriye'de 8 Aralık 2024'te yönetimi devralan hükümetin bu görevi üstlenebileceği tezini işliyordu.

Türkiye 13 Ağustos 2025'te Suriye ordusuyla "askeri eğitim ve terörle mücadele işbirliği anlaşması" imzalamıştı.

Ankara, bu konudaki kapasitesini artırmaya başlayan Suriye ordusuna bundan sonra da destek vermeye devam edeceğini kaydetmişti.

Suriye, Kasım ayında ABD liderliğindeki IŞİD karşıtı uluslararası koalisyona katılmış ve son aylarda özellikle ülkenin güneyinde çeşitli operasyonlar düzenlemişti.

Suriye yönetimine bu süreçte askeri ve teknik desteğin süreceği Ankara'da yapılan değerlendirmeler arasında.