Avustralya'nın Ghost Shark Otonom Denizaltıları

Avustralya hükümetinin savunma teknolojisi şirketi Anduril Australia ile geliştirdiği "Ghost Shark" adlı otonom denizaltılar, Anduril'in sıkça birlikte anıldığı ABD merkezli yazılım şirketi Palantir etrafındaki tartışmaları yeniden alevlendirirken, otonom denizaltıların kullanımına ilişkin etik ve güvenlik tartışmalarını da gündeme taşıdı.

Avustralya tarafından geliştirilen ve yerli üretim olarak tanıtılan Ghost Shark programı, Avustralya Kraliyet Donanması, Anduril Australia ve Defence Science and Technology Group (DSTG) işbirliğiyle yürütülüyor.

Avustralya Savunma Bakanlığı, Eylül 2025'te Ghost Shark adı verilen otonom denizaltıların donanmaya temini için savunma teknolojisi şirketi Anduril Australia ile 1,1 milyar dolar değerinde anlaşma yapıldığını duyurdu.

İstihbarat, gözetleme, keşif ve saldırı operasyonlarını uzun mesafeden yürütmek için tasarlanan Avustralya yapımı denizaltıların ülkenin savaş kabiliyetini artırması bekleniyor.

Avustralya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Richard Marles, yaptığı açıklamada, "Ghost Shark gelecek beş yıl boyunca, giderek karmaşıklaşan stratejik ortamda ihtiyaç duyulan istihbarat, gözetleme ve saldırı yeteneklerini sağlayacak." ifadesini kullandı.

Avustralya'nın savunma teknoloji şirketi Anduril Australia ile geliştirdiği Ghost Shark projesi, otonom denizaltıların kullanımına ilişkin tartışmaları alevlendirirken, sık sık birlikte anılan Anduril ve Palantir'e yönelik tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

Ghost Shark nedir?

Ghost Shark, istihbarat, gözetleme, keşif ve taarruz görevlerini yerine getirebilen ve uzun süre su altında görev yapabilen "ekstra büyük otonom sualtı aracı" (XL-AUV) olarak tanımlanıyor.

Uzun süreli görev yapabilme, düşük görünürlük ve riskli bölgelerde personel bulundurmadan operasyon yürütebilme gibi özellikleri nedeniyle bu tür sistemler, modern deniz güvenliği stratejilerinde giderek daha fazla önem kazanıyor.

Ghost Shark'ın, Avustralya Kraliyet Donanmasına insanlı ve insansız deniz unsurlarını birlikte kullanabilme imkanı sağlayarak operasyonel esneklik ve asimetrik kabiliyet kazandırması hedefleniyor.

Otonom sualtı sistemleri, özellikle riskli bölgelerde personelin güvenliğini artırarak tehlikeli görevlerin uzaktan yürütülmesine olanak tanıyor.

Ghost Shark'ın modüler yapıda geliştirildiği ve hem kıyıdan hem de yüzey platformlarından konuşlandırılabilecek şekilde tasarlandığı belirtiliyor.

Bu özellik, uygun lojistik altyapıya sahip liman ve rıhtımların potansiyel konuşlandırma noktası olarak kullanılabilmesini mümkün kılıyor.

Anduril yazılımları ve yapay zeka tabanlı sistemleriyle büyüyor

ABD merkezli sanal gerçeklik, teknoloji ve yazılım ürünleri şirketi Oculus VR'ın kurucusu Palmer Luckey ve Palantir yöneticileri tarafından 2017'de kurulan Anduril, yazılımları ve yapay zeka tabanlı sistemleriyle öne çıkıyor.

Gelişmiş otonom sistemler konusunda uzmanlaşan ABD merkezli savunma teknolojisi şirketi Anduril, son yıllarda hızla büyüyerek küresel savunma sektörünün dikkat çeken aktörlerinden biri haline geldi.

Anduril, Aralık 2025'te yapay zeka şirketi OpenAI ile ulusal güvenlik misyonları için gelişmiş yapay zeka çözümleri geliştirmek için stratejik ortaklık kurduklarını duyurdu.

Şirket ortaklığa ilişkin yaptığı açıklamada, OpenAI'ın gelişmiş modellerinin Anduril'in yüksek performanslı savunma sistemleri ve Lattice yazılım platformuyla bir araya getirileceği belirtildi.

Anduril'in en çok ön plana çıkan ürünleri arasında Lattice platformu, Roadrunner adlı dikey kalkış yapabilen insansız hava aracı ve Ghost Shark adı verilen otonom denizaltılar yer alıyor.

Şirketin temel yazılım altyapılarından biri olan Lattice platformu, radarlar, sensörler, kameralar ve farklı insansız sistemlerden gelen verileri tek bir ortak komuta-kontrol ağı içinde birleştirerek operatörlere bütünleşik bir operasyonel tablo sunuyor.

Anduril'in geliştirdiği Roadrunner adlı dikey kalkış yapabilen insansız hava aracı, hedefe angajman gerekmemesi durumunda üsse geri dönerek yeniden kullanılabilen bir sistem olarak biliniyor.

Anduril'in kurucu ortakları eski Palantir geçmişine sahip

Anduril ile Palantir aynı şirket olmasa da Anduril'in kurucu kadrosunda Palantir geçmişine sahip isimlerin bulunması ve iki şirketin yapay zeka tabanlı savunma teknolojileri alanında benzer ekosistemlerde faaliyet göstermesi nedeniyle şirketler sık sık birlikte anılıyor.

ABD merkezli yazılım şirketi Palantir'in müşterileri arasında İsrail Savunma Kuvvetleri, ABD Savunma Bakanlığı, düzinelerce büyük şirket ve ülke bulunuyor.

İsrail'in Filistinlilere yönelik soykırımına devam etmesine rağmen, Palantir'in Ocak 2024'ten bu yana İsrail ordusuyla yakın işbirliği içinde çalıştığı ve Tel Aviv'deki ofisinin son iki yılda hızla büyüdüğü biliniyor.

Palantir tarafından üretilen ve ABD ordusu tarafından "yapay zeka destekli savaş alanı platformu" olarak adlandırılan Maven, sadece Gazze'de değil, Yemen, Suriye ve Irak dahil Orta Doğu'da pek çok ülkede ABD hava saldırılarını yönlendirmek için kullanılıyor.

ABD'de Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesinin (ICE) Palantir'e, ülkedeki göçmenlerin hareketlerini neredeyse gerçek zamanlı izlemek amacıyla 30 milyon dolar ödemeyi kabul etmesi üzerine, Mayıs 2025'te Palantir'in 13 eski çalışanı şirketin ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile yaptığı işbirliğini kınadı.

Şirketten ayrılan 13 çalışan, "Palantir dahil büyük teknoloji şirketleri, oligarkların önderlik ettiği bir devrim kisvesi altında otoriterliği normalleştirerek giderek daha fazla suç ortağı oluyorlar. Bu eğilime karşı direnmeliyiz." ifadelerini kullandı.

İlk Palantir çalışanlarının bu teknolojileri geliştirmenin etik açıdan taşıdığı ağırlığı anlamadığını vurgulayan 13 kişi, "Bu ilkeler, artık ihlal ediliyor ve Palantir Technologies ve Silikon Vadisi'nde hızla ortadan kaldırılıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Anduril'in kurucu ortaklarından Trae Stephens, Brian Schimpf ve Matt Grimm dahil Babak Siavoshy, Matthew Steckman ve Ann Marie Rosas gibi şirket ekibinin önemli bir kısmının daha önce Palantir'de görev almış kişilerden oluşması, sık sık sosyal medyada tartışma konusu oluyor.

Ancak Ghost Shark programında Palantir'in doğrudan teknik rolü bulunduğuna ilişkin resmi bilgi bulunmazken, bu tür tartışmalar Silikon Vadisi merkezli savunma teknolojisi şirketlerinin giderek aynı ekosistem içinde faaliyet göstermesinden kaynaklanıyor.

"Katil robot" ve etik tartışması"

Sosyal medyada, Ghost Shark'ın "insan müdahalesi olmadan öldürebilecek robot" olarak tanımlanması dikkat çekse de Avustralya hükümeti ve resmi kurumların açıklamalarında sistem için bu ifade kullanılmıyor.

Platformun "otonom" ve "vurucu görev yapabilecek" kapasitede olduğu belirtilirken, ölümcül kararların tamamen insan dışı mekanizmalara bırakıldığına dair açık bir ifade bulunmuyor.

Bu tür otonom sistemlerin yaygınlaşması, uluslararası hukuk açısından yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.

Sivil-asker ayrımının algoritmalar üzerinden yapılması ciddi riskler barındırırken, bir saldırı kararının büyük ölçüde algoritmik analizlere dayanması olası ihlallerde sorumluluğun kime ait olduğu sorusunu akıllara getiriyor.

Olası bir ihlalden kararı veren askeri yetkilinin mi, sistemi geliştiren şirketin mi yoksa bu sistemleri devreye sokan devletin mi sorumlu olacağı sorusu henüz belirsizliğini koruyor.

Otonom su altı sistemleri öne çıkıyor

Denizlerde artan rekabet ve güvenlik riskleri, otonom deniz platformlarına olan ilgiyi hızlandırırken, ABD, İngiltere, Rusya, Kuzey Kore, Japonya, Hindistan, Çin, Kanada, İran, İsrail, Güney Kore, Norveç gibi ülkeler farklı ölçeklerde insansız sualtı araçları ve sistemleri geliştirmek için çalışıyor.

Ghost Shark, Avustralya'nın denizaltı savaş kabiliyetini modernize etmeye yönelik uzun vadeli planlarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Anduril ile Avustralya hükümeti, ayrıca Ghost Shark'ın satılabileceği yurt dışı pazarları belirlemek için yoğun şekilde çalışıyor.

Avustralya hükümeti, 15 Şubat'ta, ABD ve İngiltere ile varılan AUKUS anlaşması kapsamında nükleer denizaltı üretimine destek verecek tersane inşası için yaklaşık 2,7 milyar dolar harcayacağını açıkladı.

"Orca XLUUV", ABD Donanması için geliştirilen, uzun menzilli görevlerde istihbarat, keşif ve farklı operasyonel yükleri otonom şekilde taşıyabilen "ekstra büyük insansız sualtı aracı" olarak öne çıkıyor."

İngiltere'nin "ekstra büyük insansız sualtı aracı" sınıfında yer alan XV Excalibur'u ise 12 metre uzunluğa ve 19 ton deplasmana sahip deneysel bir platform olarak tanımlanıyor ve Kraliyet Donanması tarafından bugüne kadar test edilen en büyük insansız sualtı aracı konumunda bulunuyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ekim 2025'te nükleer fırlatma sistemine sahip "Poseidon" insansız denizaltı aracını test ettiklerini belirterek, "Hızı ve hareket ettiği derinlik bakımından da dünyada bu insansız denizaltı aracına benzer bir sistem yok ve yakın bir gelecekte ortaya çıkması da pek olası değil." dedi.

Kuzey Kore ordusu, Eylül 2025'te Deniz Kuvvetleri Komutanlığı teçhizat departmanına ve deniz yolları bürosuna, Doğu Denizi Filosu komutanlığına ve birkaç filoya, "tsunami" anlamındaki "Haeil" adı verilen nükleer kabiliyetli su altı saldırı İHA'sını hizmete sokmak için hazırlık yapma emri verdi.

Japonya da Aralık 2025'te yeni bütçe kapsamında, özellikle güneybatı adalarının savunmasını güçlendirmeyi ve "uzaktan vurma" kabiliyetini artırmayı hedefliyor ve bu çerçevede uzun menzilli seyir füzeleri ve insansız hava, deniz ve denizaltı araçlarına önemli kaynak ayırıyor.

Hindistan tarafından geliştirilen High Endurance AUV programı ise uzun süreli otonom görevler için tasarlanan modüler sualtı aracının yüzey ve dalış kabiliyetlerini doğrulamaya yönelik gelişim testleriyle ilerliyor.